Ματσάκι στο γυράδικο κοντά στη μεγάλη πλατεία

Στη γειτονιά μας έχει μια πλατεία που τη λένε μεγάλη. Κανονικά θα έπρεπε να τη λένε όμορφη που θα ήταν ταιριαστό, την είπαν όμως μεγάλη. Ίσως επειδή η κωμόπολή μας είναι μικρή και παλιά που δίναν τα ονόματα, ήταν ακόμα μικρότερη. Εκεί δίπλα στη “μεγάλη” πλατεία έχει έναν μικρό δρόμο με γυράδικα (αυτά που στο Αθηναϊκό τοπικό ιδίωμα τα λένε σουβλατζίδικα). Στη μια πλευρά του δρόμου, αριστερά όπως ανεβαίνεις, είναι τα ελληνικά. Στην απέναντι έχει τούρκικα και άλλα βαλκανικά.

Πάω πάντα στον “Βασιλιά της πίτας” (ρουά ντε πιτά, όπως τον λένε εδώ). Όχι γιατί είναι ντε και καλά καλύτερος από τους άλλους, αυτό δεν το ξέρω, είπαμε δεν έχω κάτσει στα άλλα. Απλώς μου άρεσε το όνομα και μου έκαναν κλικ οι πάρα πολύ φιλικοί τύποι που δουλεύουν εκεί. Επίσης, ο ρουά ντε πιτά έχει μεγάλη τηλεόραση ψηλά, πιάνει ελληνικά κανάλια και βρίσκεις εύκολα θέση για να δεις κανένα ματσάκι.

Η φωτό είναι από την Τετάρτη, στο γυαλί δείχνει Μάλτα-Ελλάδα. Οι μάγκες του μαγαζιού, Έλληνες της διασποράς, φορούσαν όλοι μπλε μπλουζάκια “Hellas” για το κλίμα, δεν σταμάτησαν όμως να ρίχνουν μπινελίκια στους παίκτες της Εθνικής που ακόμα μια φορά σέρνονταν. Ο κύριος στα δεξιά, ήρθε στο βου ημίχρονο, ήταν ευγενέστατος και ήσυχος, πολύ ήσυχος. Έστησα αυτί και τον άκουσα να παραγγέλνει σε σπαστά γαλλικά με λίγο από αγγλικά. Δεν άφησε την οθόνη από τα μάτια του, κι έφυγε λίγο πριν το τέλος αμίλητος και σοβαρός.

Είμαι σίγουρος πως είμαι ο μόνος Έλληνας που το βράδυ της Τετάρτης είδε το ματσάκι στο ένα μέτρο από Μαλτέζο. Άντε εντάξει, ο μόνος εκτός Μάλτας.

Amy Winehouse: ενθουσιασμός, ναι ενθουσιασμός!

Τετάρτη βράδυ, τραπεζάκια έξω στο Booze ´n´ Blues, ψύχρα αλλά αντέχεται. Μέσα ο ιδιοκτήτης, ψηλόλιγνος, αμίλητος, αγέλαστος, 50ρης κοιτάει στο κενό. Ο πιτσιρικάς βοηθός του βάζει ένα CD και μας στέλνει. Μουσική σαν της Lily Allen στο πιο γκρούβι σόουλ, φωνή επίσης αλλά και λίγο πιο βαθειά. Δεν έχουν περάσει ούτε δύο λεπτά και έχουμε φάει κόλλημα. Μα τι ακούμε; Περνάνε πέντε έξι κομμάτια, το ένα καλύτερο από το άλλο πριν ρίξουμε τη μούρη μας. Η ερώτηση πέφτει από el pibe στον πιτσιρικά. Μας κοιτάει, χαμογελά και λέει τις λέξεις. Μα Amy Winehouse!

Δυο λεπτά αργότερα ο ξερακιανός και πάντα αμίλητος ιδιοκτήτης δεν άντεξε τόση χαρά και ευτυχία στα πρόσωπά μας και το γύρισε στην αγαπημένη του αμερικανιά 1970/1980. Φύγαμε προκλητικά χαρούμενοι με την ανακάλυψή μας. Λίγο μετά ξαναδιαβάζαμε τη συνέντευξη της μαγικής αλήτισσας από το βόρειο Λονδίνο στο Word του Μαρτίου (περιοδικάρα), δισκάκι όμως δεν είχαμε και ήταν βράδυ. Χτες το μεσημέρι el pibe μάζεψε το τελευταίο αντίτυπο του Back to Black από το δισκάδικο Caroline, μια όαση φρεσκάδας στο κέντρο της μικρής μας κωμόπολης. Στα προηγούμενα τρία δισκάδικα είχε τελειώσει. Είπαμε η τύπισσα είναι θεά. Στα 10 της έκανε ραπ συγκρότημα, στα 13 απόκτησε την πρώτη της κιθάρα, πάνω κάτω την ίδια περίοδο που την έδιωξαν από το σχολείο. Ακούω εδώ και δύο ώρες το CD ξανά και ξανά. Μια χαρά Παρασκευή, ιδίως όσο το ψυγείο έχει ακόμα μπύρες. Παρακάτω, το ομώνυμο κομμάτι.

Η επιστροφή της “Μακεδονίας” στο ίντερνετ

Στη δεκαετία του 1990, η Μακεδονία έγινε η πρώτη ελληνική εφημερίδα με παρουσία στο νεαρό τότε ίντερνετ. Μετά ήρθαν τα προβλήματα και η αναστολή της έκδοσής της. Ανεστάλη έτσι και η λειτουργία της πρωτοπόρου ιστοσελίδας που έμεινε για χρόνια στα τελευταία νέα εκείνης της μαύρης ημέρας, σα να είχε σταματήσει ο χρόνος. Λίγο μετά, όταν η εφημερίδα ξανακυκλοφόρησε υπό νέο εκδότη, μπήκε στην ιστοσελίδα μια ανακοίνωση που έλεγε ότι η σελίδα ήταν πλέον υπό κατασκευή.

Σήμερα, 10 χρόνια μετά την επανέκδοσή της, η εφημερίδα Μακεδονία επιστρέφει στο ίντερνετ με τη νέα και πολύ συμπαθητική ιστοσελίδα της. Το σύνολο της συντακτικής ομάδας του παρόντος (β)λόγιου στέλνει θερμές ευχές για τη νέα προσπάθεια. Διαβάστε μεγάλο μέρος της ύλης της εφημερίδας αυθημερόν και ενημερωθείτε για τις τελευταίες ειδήσεις από την πόλη των πόλεων, την Ελλάδα και τον κόσμο, εδώ.

Κλάιν μάιν, ζάντα, Πρετεντέρης; Οδηγίες καθημερινής χρήσης

 

Έπεσα πάνω της κάνοντας βόλτες στον ιντερνετόκοσμο. Μια γλώσσα ζωντανή, φρέσκια από το δρόμο στο γραφείο σας, σε ένα ιντερνετικό λεξικό που συμπληρώνεται και ανανεώνεται συνεχώς. Η σελίδα είναι  η slang.gr και περιέχει για την ώρα 851 λήμματα και 935 ορισμούς. Οι ορισμοί είναι πολύ κατατοπιστικοί και έχουν και παραδείγματα για τη σωστή χρήση. Μάθετε έγκυρα τι εννοεί ο τύπος που σας είπε με νόημα “φέρε τον τάσο” ενώ δεν ξέρετε κάνεναν Αναστάσιο, καθώς και τι άλλο μπορείτε να φάτε εκτός από “σώτα” και “πακέτο”. Για καθημερινή χρήση.

Η παγίδα: Τι απέγινε το όνειρό μας για ελευθερία; (μέρος 3ο)

Πολιτικοί και οικονομολόγοι μας υπόσχονται σήμερα την ελευθερία να αγοράζουμε και να πουλάμε όσο φτάνουν οι δυνάμεις μας. Μια ελευθερία η οποία στο εσωτερικό προστατεύεται με κάμερες, αστυνομοκρατία, και περιορισμό των άλλων ελευθεριών και στο εξωτερικό επιβάλλεται με τη χρήση των όπλων εάν χρειαστεί. Πρόκειται για τη δυναμική επιστροφή μιας άκρως καταπιεστικής αντίληψης για την ελευθερία για την οποία είχαν προειδοποιήσει και οι ίδιοι οι θεωρητικοί του φιλελευθερισμού, σύμφωνα με τον βραβευμένο βρετανό παραγωγό Άνταμ Κέρτις (Adam Curtis) και το τρίτο και τελευταίο επεισόδιο της εξαιρετικής σειράς του με τίτλο “Η παγίδα: Τι απέγινε το όνειρό μας για ελευθερία” (The trap: what happened to our dream of freedom), που προβλήθηκε χτες από το BBC2.

Ο Κέρτις παρουσίασε στην αρχή τη διάκριση ανάμεσα σε δύο αντιλήψεις περί ελευθερίας: την απουσία ή έλλειψη εμποδίων ή εξαναγκασμών (αρνητική ελευθερία), και την επιδίωξη της ανάπτυξης όλων των δυνατοτήτων και ικανοτήτων του ατόμου (θετική ελευθερία). Είναι η διάκριση που διατύπωσε ο Αϊζάια Μπερλίν στην εναρκτήρια παράδοσή του στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης το 1958 με τίτλο “Δύο έννοιες της ελευθερίας”.

Στο κλουβί για το καλό σας

Ο Μπερλίν όπως και πολλοί φιλελεύθεροι θεωρητικοί ήταν εξαιρετικά δύσπιστος απέναντι στη θετική αντίληψη περί ελευθερίας, θεωρώντας ότι καταλήγει πάντα στην καταπίεση, δηλαδή σε μια μορφή πολιτεύματος όπου η εξουσία ισχυρίζεται ότι γνωρίζει ποιο είναι το καλό για τους πολίτες και επιβάλλει συμπεριφορές και στόχους. Για την μεγαλύτερη ανάπτυξη των δυνατοτήτων των πολιτών και το γενικό καλό της κοινωνίας οποιαδήποτε θυσία δικαιολογείται, κι έτσι δικαιολογείται και ο καταναγκασμός. Αντιθέτως, η αρνητική αντίληψη περί ελευθερίας δεν εμπεριέχει τέτοιον κίνδυνο καθώς δεν πρεσβεύει κανένα ιδεατό καλό ή κακό, είναι ουδέτερη και αρκείται στο να απορρίπτει τα εμπόδια στην άσκηση της ελευθερίας.

Η γαλλική τρομοκρατία και η κομμουνιστική απελευθέρωση

Τα παραδείγματα θετικής αντίληψης της ελευθερίας που κατέληξαν σε τυραννία είναι πολλά στην ιστορία σύμφωνα με τον Μπερλίν. Η γαλλική επανάσταση θέλησε να ανατρέψει ένα καταπιεστικό ανελεύθερο καθεστώς και κατέφυγε στην “τρομοκρατία” για να απελευθερώσει δια της βίας τον πολίτη και την κοινωνία. Η κομμουνιστική επανάσταση θέλησε κι αυτή να απελευθερώσει τον άνθρωπο και την κοινωνία και κατέληξε κι αυτή σε μια ανελεύθερη γραφειοκρατική τυραννία, πάντα για το καλό του πολίτη. Αργότερα, και πάλι στη Γαλλία, ο Ζαν Πολ Σαρτρ αποδέχθηκε και αυτός την άσκηση βία ως έσχατο έστω όπλο στον αγώνα για την ελευθερία.

Ο Κέρτις έδειξε πώς οι σκέψεις αυτές επηρέασαν πλείστα κυρίως αριστερά κινήματα στον 20ο αιώνα. Δεν περιορίστηκαν όμως μόνο στη Δύση. Στο ντοκιμαντέρ φαίνεται πώς η θετική αντίληψη περί ελευθερίας επηρέασε βαθύτατα τα απελευθερωτικά και αντιαποικιακά κινήματα αλλά και την ίδια την ισλαμική επανάσταση. Από τις πλέον εντυπωσιακές στιγμές της εκπομπής ήταν οι αναφορές στον Φραντς Φανόν και τον Αλί Σαριατί αντιστοίχως, που επηρεάστηκαν και οι δύο από το έργο του Σαρτρ.

Οι οπαδοί της θετικής αντίληψης περί ελευθερίας δεν περιορίζονταν όμως μόνο στην αριστερά. Η εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών από τους Νίξον και Κίσιντζερ μέχρι τον Ρέιγκαν ήταν έκφραση αυτής ακριβώς της αντίληψης, όπου η βία θεωρείται αποδεκτή για την προώθηση της ελευθερίας. Ακόμα κι αν η βία παίρνει τη μορφή της υποστήριξης στυγνών πραξικοπηματιών και δικτατόρων όπως οι Κόντρας στη Νικαράγουα, ο Πινοτσέτ στη Χιλή, ο Μάρκος στις Φιλιππίνες κλπ.

Η κατάρρευση της νεοφιλελεύθερης ουτοπίας

Με το τέλος του ψυχρού πολέμου, οι ΗΠΑ βλέπουν πως δεν υπάρχει πλέον ανάγκη για δυναμική αντιμετώπιση των κομμουνιστικών καθεστώτων. Και στην Αμερική και στη Βρετανία ανεβαίνουν στην εξουσία πολιτικοί επηρεασμένοι περισσότερο από οπαδούς της αρνητικής αντίληψης περί ελευθερίας. Στόχος τους είναι απλώς να γκρεμίσουν τις καταπιεστικές δομές για να απελευθερώσουν τον άνθρωπο και να τον αφήσουν να βρει μόνος του το δρόμο του. Μιλούν για το τέλος της ιστορίας, των ιδεολογιών και των οραμάτων. Φτάνει να λειτουργήσει η αγορά και όλα θα είναι καλά.

Στο πλαίσιο αυτό εφαρμόζουν τη θεραπεία του σοκ πρώτα στη Ρωσία και αργότερα στο Ιράκ. Ιδιωτικοποιούν εν μία νυκτί τα πάντα, απελευθερώνουν την οικονομία πιστεύοντας πως θα ακολουθήσει από μόνη της η δημιουργία μιας ελεύθερης δημοκρατικής πολιτείας. Και τα δύο πειράματα αποτυγχάνουν παταγωδώς προκαλώντας βίαιες αντιδράσεις και καθιστώντας ελκυστικές και πάλι αυταρχικές ιδεολογίες που προσφέρουν όμως ασφάλεια, στέγη και τροφή.

Η αντίδραση των νεοσυντηρητικών επιβεβαιώνει τη δυσοίωνη πρόβλεψη του Μπερλίν. Ότι δηλαδή η αρνητική ελευθερία μπορεί εύκολα να πάρει τη μορφή της θετικής όταν επιχειρηθεί να επιβληθεί δια της βίας. Και στο όνομα της αντιμετώπισης του εχθρού της ελευθερίας, οι σημερινές δημοκρατίες της ελεύθερης αγοράς τρομάζουν με την αντίδραση και απαντούν βίαια.

Στο εσωτερικό περιορίζουν ραγδαία όλες τις άλλες ελευθερίες, και μεταβάλλονται σε αστυνομοκρατούμενα κατ’ όνομα ελεύθερα καθεστώτα όπου οι ατομικές και πολιτικές ελευθερίες παραβιάζονται καθημερινώς “για την ασφάλειά μας” και ο πολίτης καλείται απλώς να εγκρίνει τη μια ή άλλη εκδοχή του ίδιου μοντέλου κάθε 4 ή 5 χρόνια. Και στο εξωτερικό εξαπολύουν κανονικό πόλεμο κατά όσων αρνούνται να δεχτούν το μοντέλο τους περί ελευθερίας ως το μόνο αληθινό και ωφέλιμο.

Μη φοβάστε τις ιδέες

Ο Κέρτις δείχνει στο ντοκιμαντέρ του ότι το λάθος βρίσκεται ουσιαστικά στην έλλειψη εμπιστοσύνης. Η κενότητα περιεχομένου της αρνητικής ελευθερίας αντανακλά την ψυχροπολεμική δυσπιστία σε κάθε ιδεολογία και το φόβο ότι κάθε όραμα καταλήγει υποχρεωτικά σε τυραννία. Έτσι οι νεοσυντηρητικοί αντιπροτείνουν μια ελευθερία απλώς της αγοράς χωρίς οποιαδήποτε παρέμβαση για την άμβλυνση των κραυγαλέων ανισοτήτων σε δυνατότητες και μέσα.

Αυτό το μηχανιστικό μοντέλο και η απουσία οποιουδήποτε οράματος δεν μπορούν να εμπνεύσουν τον άνθρωπο. Κι αυτό με τη σειρά του δημιουργεί κρίση και συγκρούσεις στο εσωτερικό. Οι οποίες φέρνουν ακόμα μεγαλύτερη καταπίεση και στρώνουν το χαλί για μια έκρηξη με απρόβλεπτες συνέπειες. Ο Κέρτις προτείνει τη λύση, και αυτή είναι η εμπιστοσύνη στον άνθρωπο και η αναζήτηση περιεχομένου σε ιδέες και οράματα για μια καλύτερη κοινωνία.