Δεν υπάρχει πιο κεντρικό μέρος στη Γερμανία από το Κάσελ. Κεντρικό και μαζί απόμακρο. Αλλά και βολική στάση στο δρόμο για Βερολίνο ή για Αμβούργο. Πνιγμένη στο πράσινο και στην πλήξη, αυτή η σχεδόν αδιάφορη πόλη των 200.000 κατοίκων αλλάζει όψη κάθε πέντε χρόνια και μεταμορφώνεται σε κέντρο της σύγχρονης τέχνης. Ο λόγος της μεταμόρφωσης είναι η έκθεση Ντοκουμέντα, που φιλοξενείται σε έξι χώρους της πόλης (ένας από αυτούς, η Ορανζερί στη φωτό, επάνω) και φέτος συμπλήρωσε τις 12 διοργανώσεις.
Η Ντοκουμέντα (άλλη καταχώρηση από τον Γ.Κ. εδώ) θέλει να είναι κάθε πέντε χρόνια ο καθρέφτης της σύγχρονης τέχνης. Δεν ξέρω αν το πετυχαίνει. Κυρίως επειδή δεν ξέρω και πολλά από σύγχρονη τέχνη. Ξέρω όμως ότι μερικά πράγματα στη φετινή ντοκουμέντα με εντυπωσίασαν. Όπως το δωμάτιο το λουσμένο στο πορτοκαλί φως με το ραδιόφωνο στη μέση, οι τεράστιοι πίνακες με σχηματικές αναπαραστάσεις της αποικιοκρατίας στο Κογκό, το πολυθέαμα με δήθεν βίντεο εποχής, παλιωμένες σέπια φωτογραφίες και αναπαραστάσεις όπου η καλλιτέχνης βάζει τον εαυτό της να πρωταγωνιστεί ως νοσοκόμα στην εκστρατεία της Κριμαίας και τα πολλά πολιτικά θέματα,από τη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστινίων μέχρι την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.
Εντυπωσιακός και ο τοίχος από χαρτί με τις φυτεμένες τηλεοράσεις και τα εκθέματα που έμοιαζαν με παραδοσιακές αφρικανικές μάσκες για να αποδειχτεί τελικά ότι ήταν μπιτόνια βενζίνης, ποτιστήρια και άλλα πλαστικά δοχεία κατάλληλα βαμμένα και διακοσμημένα (φωτό επάνω). Από την άλλη πλευρά οι χρονολογίες δημιουργίας αρκετών εκθεμάτων δεν περιορίζονταν στον 21ο αιώνα αλλά έφταναν μέχρι και τη δεκαετία του 1950. Δημιουργώντας αρκετά ερωτηματικά ως προς το “σύγχρονο” του πράγματος.
Η μιάμιση μέρα παραμονής στο Κάσελ, στο τελευταίο Σαββατοκύριακο της Ντοκουμέντα (22και 23 Σεπτέμβρη), έφτασε για τους πέντε από τους έξι χώρους της έκθεσης. Μεταξύ αυτών ο κεντρικός σιδηροδρομικός σταθμός που έχει μεταμορφωθεί σε Σταθμό Τέχνης (Kulturbahn) και που το βράδυ του Σαββάτου φιλοξένησε επίδειξη μόδας από τη Σενεγάλη. Η Ντοκουμέντα άφησε μάλλον ανάμικτα αισθήματα. Η παράθεση εκθεμάτων δημιουργούσε κάποιες φορές την έκπληξη ίσως και την απορία και την αμηχανία και αυτό είναι γενικά καλό πράγμα. Η άλλη ματιά, αυτή που σε βγάζει από τα νερά σου και σου δίνει μια εντελώς διαφορετική προοπτική είναι ωραία ιστορία στην τέχνη. Άλλοτε πάλι η έκθεση έμοιαζε με μια απλή προσπάθεια του δημιουργού ή του επιμελητή να εντυπωσιάσει με κλισέ και βαρύγδουπες δήθεν ψαγμένες εκφράσεις όπως αυτή η καραμπινάτη σαχλαμάρα παρακάτω.
Δεν είναι καθόλου σίγουρο αν οι απλές γραμμές και τελείες επάνω σε άδειες επιφάνειες ήταν κριτική στην προσποίηση και την υπεροψία ή η ίδια η προσποίηση και η υπεροψία. Το πάρτυ όμως ήταν ωραίο. Γιατί, με τόσο κόσμο να απολαμβάνει τη βόλτα του στο ηλιόλουστο Κάσελ, στους πεζόδρομους που ένωναν τα μουσεία και τις αίθουσες, με τόσους μικροπωλητές, πλανόδιους μουσικούς, πάγκους με μπύρες και λουκάνικα, υπήρχε έντονη η αίσθηση μιας μεγάλης λαϊκής γιορτής ανοιχτή στον κόσμο και τη συμμετοχή. Και τελικά αυτή είναι η εντύπωση που μένει.
Στα θετικά της ιστορίας και το δωμάτιο που βρέθηκε την τελευταία στιγμή σε κεντρικό ξενοδοχείο, λόγω ακύρωσης (στα 120 ευρώ το δίκλινο με πρωινό). Αλλά πάνω από όλα η βραδυά στο Burgerstolz und Stadtfrieden τον εναλλακτικό, αυτόνομο και σούπερ κινηματικό πολυχώρο έκφρασης κοντά στον Kulturbahn. Εκεί όπου οι νέοι του Κάσελ, εκθέτουν, αμφισβητούν, σαρκάζουν, ανταλλάσσουν εμπειρίες και ιστορίες αλλά και πίνουν, χορεύουν και περνούν καλά, κάθε χρόνο, όλο το χρόνο.
