Προδότες και ήρωες: έθνος, ομάδα και καταγωγή στο “Euro 2008″

“Είναι προδότης”, ήταν η ξερή απάντηση φίλης από την Πολωνία, όταν τη ρώτησα πώς της φάνηκε που ο Λούκας Ποντόλσκι έβαλε την Κυριακή δύο γκολ οδηγώντας τη Γερμανία στη νίκη κατά της Πολωνίας. “Είναι ήρωες” έγραψαν οι γερμανικές εφημερίδες αναφερόμενες στον Ποντόλσκι και τον συμπαίκτη του στην πρώτη ενδεκάδα, Μίροσλαβ Κλόζε. Οι δυο τους μεγάλωσαν και ζουν στη Γερμανία, γεννήθηκαν όμως στην Πολωνία από Πολωνούς γονείς.

Έχουν ακόμα συγγενείς και φίλους στην παλιά πατρίδα. “Γι αυτό δεν πανηγύρισα τα γκολ. Έχω μια πολωνική και μια γερμανική καρδιά”, λέει ο Ποντόλσκι. “Στην κερκίδα ήταν συγγενείς μου δεν ήθελα να τους στενοχωρήσω”. Η Πολωνία πάντως είχε προλάβει να στενοχωρήσει τον Ποντόλσκι τότε που ακόμα ήταν νεαρός ανερχόμενος ποδοσφαιριστής. Ο ίδιος είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον να παίξει με τα χρώματα της παλιάς πατρίδας, ο προπονητής της εθνικής Πολωνίας όμως αρνήθηκε να τον καλέσει λέγοντας: “Έχουμε πολύ καλύτερους παίκτες στην Πολωνία. Δεν βρίσκω το λόγο να καλέσω κάποιον μόνο και μόνο επειδή έπαιξε σε 2-3 παιχνίδια στο γερμανικό πρωτάθλημα”. Ο Πάβελ Γιάνας πρέπει να έχει ήδη αντιληφθεί τι σαχλαμάρα έκανε το 2003.

Ποντόλσκι, Κλόζε μαζί με τον επίσης γεννημένο στην Πολωνία Πιοτρ Τροχόφσκι, είναι οι τρεις Πολωνοί της Γερμανίας. Πρέπει να ένιωθαν κάπως περίεργα την Κυριακή, παρ’ όλο που η ομάδα της νέας πατρίδας τους κέρδισε την ομάδα της παλιάς. Το ίδιο ίσως και ακόμα πιο περίεργα πρέπει να ένιωσαν νωρίτερα σήμερα το βράδυ οι τρεις Τουρκικής καταγωγής παίκτες της εθνικής Ελβετίας, που έπαιξαν με τη νέα πατρίδα τους ενάντια στην παλιά και έχασαν μπροστά σε ένα τεράστιο και ενθουσιώδες κοινό πολλών Τούρκων και λιγότερων Ελβετών.

Ο Γκιουκχάν Ινλέρ, ο Χακάν Γιακίν, και ο Ερέν Ντερντιγιόκ γεννήθηκαν και οι τρεις στην Ελβετία από Τούρκους γονείς. Αν κρίνω από τις τουρκικές κοινότητες που ξέρω, στο Λονδίνο και τις Βρυξέλλες, οι τρεις νεαροί πρέπει να είδαν πολλές τουρκικές σημαίες στα καφενεία και τα μπαλκόνια της γειτονιάς τους στην Ελβετία και να μεγάλωσαν έχοντας έντονη συνείδηση της καταγωγής τους. Γι αυτό το σημερινό παιχνίδι, το πρώτο ενάντια στην παλιά πατρίδα, μάλλον θα το θυμούνται για καιρό.

Στην εθνική Ελβετίας δεν είναι οι μόνοι με δυό πατρίδες. Μαζί τους προπονούνται και παίζουν ο Κολομβιανός Γιόχαν Φονλάντεν Μπεναβίδες, ο ιταλικής καταγωγής Τρανκίλο Μπαρνέτα, ο Γκέλσον Φερνάντες από το Πράσινο Ακρωτήριο, ο ισπανικής καταγωγής Ρικάρντο Καμπάνας, ο Κοσοβάρος Βαλόν Μπεχραμί, ο σερβικής και ισπανικής καταγωγής Φιλίπ Σεντερός, ο Γιόχαν Τζουρού από την Ακτή Ελεφαντοστού, και ο Βόσνιος Ελντίν Γιακούποβιτς. Από τους 14 παίκτες που χρησιμοποίησε η Ελβετία ενάντια στην Τουρκία, οι 9 ανήκουν στην κατηγορία αυτή.

Μια μέρα νωρίτερα, ο βοσνιακής και κροατικής καταγωγής Ζλάταν Ιμπραήμοβιτς ήταν αυτός που σκόραρε το πρώτο γκολ της Σουηδίας ενάντια στην Ελλάδα και οδήγησε χιλιάδες Σουηδούς στις κερκίδες να φωνάζουν ρυθμικά “Ζλάταν”. Όταν, στα τέλη Μαΐου, βρέθηκα στο Σαράγεβο, ρώτησα έναν ντόπιο μαγαζάτορα αν θα υποστηρίζει τη Σουηδία στο Euro 2008, λόγω του Ιμπραήμοβιτς. “Τη Σουηδία όχι, τον Ζλάταν ναι”, είπε γελώντας για να προσθέσει πως δε φταίει καθόλου ο παίκτης που δεν παίζει για τη Βοσνία. “Όταν ήταν πιο νέος ζήτησε ο ίδιος να παίξει για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η ομοσπονδία του ζήτησε να πληρώσει ένα σωρό χρήματα για να τον … δεχτούν! Ο Ζλάταν τσαντίστηκε και διάλεξε τη Σουηδία”. 

“Προδότες”, “ήρωες”, μισθοφόροι, οικονομικοί μετανάστες, παιδιά μικτών ή ξενιτεμένων οικογενεών, δεν είναι λίγοι οι παίκτες με δύο πατρίδες που παίζουν στο Euro 2008 έχοντας επιλέξει με τον έναν ή τον άλλον τρόπο εθνική ομάδα και διαβατήριο. Παίκτες σαν τους παραπάνω και σαν τον Βραζιλιάνο αλλά Πορτογάλο Ντέκο, τον Άγγλο, Τουρκοκύπριο αλλά και Τούρκο Κόλιν “Καζίμ” Ρίτσαρντς, τον Βραζιλιάνο αλλά επίσης Τούρκο Μεχμέτ Αουρέλιο, και τον Τσέχο αλλά και Έλληνα Λουκά Βύντρα πρωταγωνιστούν αυτές τις μέρες σε μια διοργάνωση που ξεκίνησε το 1960 ως “κύπελλο εθνών Ευρώπης” για να μετονομαστεί το 1968 σε “ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου”. Η απόφαση, πριν από 40 χρόνια, για την απάλειψη από τον τίτλο του όρου “έθνος” ήταν σοφή και διορατική.