Λίγες ώρες πριν ανακοινωθούν τα αποτελέσματα του δημοψηφίσματος στην Ιρλανδία για τη συνθήκη της Λισαβόνας και ενώ στην Ελλάδα έχει ήδη ξεσπάσει έντονη πολιτική διαμάχη για το ίδιο θέμα, ας δούμε σε λίγες γραμμές για ποιο λόγο το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έπρεπε να κριθεί σε δημοψηφίσματα σε όλα τα κράτη μέλη και όχι μόνο στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένωση κυρίαρχων κρατών. Αυτά τα κυρίαρχα κράτη έχουν παραχωρήσει ορισμένες από τις αρμοδιότητές τους στην ΕΕ, ορισμένοι μάλιστα μιλούν για μεταβίβαση μέρους της κυριαρχίας. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι τα θέματα που έχουν να κάνουν με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς τα οποία πλέον ρυθμίζονται κατά κύριο λόγο από τις Βρυξέλλες.
Μεταβίβαση στην ΕΕ περισσότερων αρμοδιοτήτων δεν μπορεί να γίνει χωρίς να ερωτηθεί ο κυρίαρχος λαός στο όνομα του οποίου το κράτος ασκεί παραδοσιακά αυτές τις αρμοδιότητες. Επειδή πρόκειται για σημαντικά πράγματα που άπτονται δικαιωμάτων και ελευθεριών, όπως και στην αναθεώρηση του Συντάγματος, ο κυρίαρχος λαός πρέπει να κληθεί να τοποθετηθεί άμεσα και όχι δια αντιπροσώπων.
Η συνθήκη της Λισαβόνας περιέχει δεκάδες νέες ρυθμίσεις μεταξύ των οποίων άλλες ενισχύουν το ρόλο εθνικών οργάνων, π.χ. των Κοινοβουλίων, άλλες πάλι ενισχύουν το ρόλο κοινοτικών οργάνων, όπως του Συμβουλίου και της Επιτροπής. Μεταξύ των τελευταίων είναι και η αντικατάσταση του βέτο από την ενισχυμένη πλειοψηφία σε διάφορα θέματα, όπως τα θέματα δικαιοσύνης και ασφάλειας.
Αντικατάσταση του βέτο σημαίνει πως η εκλεγμένη από τον λαό κυβέρνηση παύει πια να έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα να ρυθμίσει ένα θέμα καθώς στο εξής αυτό θα ρυθμίζεται από τις Βρυξέλλες ή τους εταίρους όλους μαζί με απόφαση κατά πλειοψηφία. Αυτή και μόνο η αλλαγή αρκεί για να οδηγήσει την ιστορία σε δημοψήφισμα. Σε αυτό το δημοψήφισμα οι αρχές έχουν την υποχρέωση να εξηγήσουν με σαφήνεια τα υπέρ και τα κατά πριν ζητήσουν από τους πολίτες ν’ αποφανθούν. Και οι πολίτες έχουν την υποχρέωση να ενημερωθούν πριν ψηφίσουν.
Οι Ιρλανδοί, ασχέτως του αποτελέσματος που θα προκύψει το έκαναν. Η ελληνική κυβέρνηση (και ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης) θεώρησαν πως οι Έλληνες δεν πρέπει να ερωτηθούν. Φοβήθηκαν, θεώρησαν τους ψηφοφόρους ανέτοιμους, ανώριμους, έκριναν τη συνθήκη πολύ μπερδεμένη; Κάποιο από αυτά ή όλα μαζί; Σε κάθε περίπτωση έκαναν λάθος. Και δυστυχώς οι Ιρλανδοί σήμερα ψηφισαν για όλους μας.
