Debate των έξι: Μέτριες απαντήσεις σε λάθος ερωτήσεις

Η χτεσινή τηλεοπτική αντιπαράθεση των έξι πολιτικών μπορεί να ήταν λίγο καλύτερη από τις δύο προηγούμενες, αυτό δε φτάνει όμως για να την κάνει καλή πολιτική συζήτηση ή καλή τηλεόραση. Καλή πολιτική συζήτηση δεν μπορούσε να γίνει έτσι κι αλλιώς στα ασφυκτικά για τον διάλογο πλαίσια που είχαν συμφωνηθεί. Την κατάσταση έκανε χειρότερη χτες το βράδυ το γεγονός ότι από τους έξι δημοσιογράφους-τηλεπερσόνες οι τέσσερις ήταν παντελώς ακατάλληλοι όχι για να κάνουν πολιτικές ερωτήσεις -αυτό θα ήταν υπερβολικό να το ζητήσουμε από τα συγκεκριμένα άτομα- αλλά για να οικοδομήσουν οποιονδήποτε λογικό ειρμό σκέψης και λόγου που θα ξεπερνούσε τον γλυκερό κόσμο του lifestyle. Πολιτικά συμπεράσματα βέβαια βγήκαν. Λίγα. Αλλά και γι αυτά τα λίγα, τα οποία επιβεβαίωναν εν πολλοίς την εντύπωση που είχες ήδη σχηματίσει για τον κάθενα από τους πολιτικούς, άξιζε τον κόπο να παρακολουθήσεις τη χτεσινή μαραθώνια συζήτηση. Ιδίως όταν η όλη διαδικασία συνοδευόταν από εξαιρετική σπιτική πίτσα και άφθονη μπύρα.

Κρίση, ποιά κρίση;
Μια επισήμανση πριν περάσουμε στα επιμέρους ζητήματα: Λίγη ώρα πριν την τηλεοπτική αντιπαράθεση ανακοινώθηκαν τρεις πολύ σημαντικές ειδήσεις. Σημαντικές για την οικονομία και την κοινωνία. Το επικείμενο κλείσιμο των ναυπηγείων Σκαραμαγκά, η ανάκληση της άδειας λειτουργίας πέντε ασφαλιστικών εταιριών μεταξύ των οποίων η Ασπίς Πρόνοια, και η κατάσχεση των πλοίων της εταιρίας GA του Αγούδημου. [Το παρακάτω έχει διορθωθεί ως προς τον Τσίπρα μετά από υπόδειξη του κόκκινου μπαλονιού και του antidrasi+sex] Εκτός από τον Τσίπρα κανείς άλλος από τους έξι συν έξι που βρίσκονταν στο στούντιο δεν αναφέρθηκε σε αυτές τις εξελίξεις που είναι ενδεικτικές του μεγέθους και της έντασης της κρίσης. Κανείς. Η συζήτηση χτες ως προς αυτό θα μπορούσε να ήταν μαγνητοσκοπημένη. Από προχτές, την περασμένη εβδομάδα, τον περασμένο χρόνο. Φαντάζομαι την οργή των εργαζομένων σε αυτές τις επιχειρήσεις όταν τελείωσε η χτεσινή συζήτηση και δεν άκουσαν τίποτε για την περίπτωσή τους από τους άλλους πέντε πολιτικούς. Δεν περιλήφθηκαν ούτε καν στα παραδείγματα κοινωνικών ομάδων σε κρίση που ανέφεραν Παπαρήγα και Παπανδρέου. Ψυγείο, σκέτο ψυγείο. Με εξαίρεση πάντα τον εκπρόσωπο του ΣΥΡΙΖΑ.

Κενό πίσω από το γυαλί
Ας αρχίσουμε από τα εύκολα, δηλαδή από τους δημοσιογράφους-τηλεπερσόνες. Οι δύο που άξιζαν ήταν ο Παύλος Τσίμας του Mega (παρ’ ότι αγνόησε προκλητικά τα χρονικά πλαίσια) και η Σία Κοσιώνη του Σκάι. Οι Ευαγγελάτος, Λιάτσος, Σρόιτερ και Κωνσταντάτος ήταν εκνευριστικοί, σκέτη σπατάλη τηλεοπτικού χρόνου. Δεν καταλάβαιναν τις απαντήσεις των πολιτικών, αδιαφορούσαν για την θεματική ενότητα την οποία έπρεπε να καλύψουν με τις ερωτήσεις τους, και πουλούσαν φτηνή μούρη και πόζα. Από τον Λιάτσο και τον Κωνσταντάτο δεν περίμενες έτσι κι αλλιώς τίποτε περισσότερο. Κρίμα για τον Ευαγγελάτο που σε προηγούμενες τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις είχε κερδίσει τις εντυπώσεις με καίριες ερωτήσεις, κρίμα και για τον Σρόιτερ που δείχνει πως πέρα από την εικόνα του νέου και συμπαθητικού “καλού παιδιού” δεν υπάρχει τίποτα. Συμπερασματικά, οι δημοσιογράφοι πράγματι θα μπορούσαν να λείπουν (με εξαίρεση τους δύο που είπαμε). Οι ερωτήσεις των πολιτικών και καλύτερες ήταν και περισσότερο απροετοίμαστους έπιασαν τους αποδέκτες.

“Μεγάλοι” μόνο στο όνομα
Για τον Καραμανλή και τον Παπανδρέου έχουν ειπωθεί τα πάντα εδώ και καιρό. Μοιάζουν μεταξύ τους στο ότι μικροί και οι δύο δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες που δημιουργούν τα μεγάλα ονόματά τους. Αυτό όμως είναι κάτι που πρέπει να απασχολήσει αυτούς που τους επέλεξαν ως ηγέτες στα κόμματά τους και όσους συνεχίζουν να τους ψηφίζουν.  Όταν διαλέγεις με βάση το όνομα, έχεις ήδη παραιτηθεί από την ουσία οπότε μην έχεις και απαιτήσεις. Η ουσία απουσίαζε χτες και από τους δύο. Είπε ένα δυο πράγματα περισσότερα ο Παπανδρέου κυρίως με τη μορφή υποσχέσεων του τύπου “εγώ ξέρω περισσότερο κόσμο στο εξωτερικό, είμαι και φρέσκος και έτσι θα τα καταφέρω καλύτερα, οπότε δώστε μου σας παρακαλώ λευκή επιταγή”, είπε και μια δυο δήθεν σκληρές και αποφασιστικές σαχλαμάρες ο Καραμανλής του τύπου “είναι δύσκολα τα πράγματα, εγώ λέω αλήθειες, και είμαι και υπεύθυνος άνθρωπος γι αυτό δώστε μου σας παρακαλώ ακόμα μια λευκή επιταγή” και αυτό ήταν.

Απέφυγαν επιμελώς οποιαδήποτε σαφή δέσμευση και έδειξαν πως βασικό τους μέλημα είναι η μεταξύ τους αντιπαράθεση για το ποιος θα έχει την εξουσία. Οι ερωτήσεις άλλωστε που επέλεξαν να κάνουν ήταν πάντα ο ένας στον άλλο. Ο μεν Παπανδρέου προσπαθώντας να περάσει μια ήρεμη συναινετική γραμμή απορούσε γιατί η ΝΔ δεν δέχτηκε τη συνεργασία που πρόσφερε το ΠΑΣΟΚ, ο δε Καραμανλής ρωτούσε ξανά και ξανά πού θα βρει τα λεφτά το ΠΑΣΟΚ. Τα ίδια και τα ίδια. Καμμία ιδεολογία, κανένα όραμα, μόνη φιλοδοξία η διαχείριση ενός παραπαίοντος συστήματος. Ο μεν Καραμανλής εμφανίστηκε πολύ πιο ζοχαδιασμένος και επιθετικός, καθώς είναι στριμωγμένος και παίζει το τελευταίο του χαρτί, και ο Παπανδρέου παρουσιάστηκε ακόμα πιο υποτονικός και πεσμένος σε βαθμό που σε έκανε να αναρωτιέσαι αν θα βγάλει το τετράωρο. Χώρια που ψιλοέχανε την αυτοκυριαρχία του όταν έρχονταν σε απευθείας αντιπαράθεση. Οι ΠΑΣΟΚοι μάλλον έχουν λόγους να ανησυχούν για τη σημερινή μονομαχία.

Η παγερή σταθερότητα της ακινησίας
Αυτή που δεν είχε καθόλου άγχος ήταν η Παπαρήγα. Άλλωστε το άγχος, οι ανησυχίες και οι αμφιβολίες ταιριάζουν σε όσους κινούνται μέσα στη ζωή. Η ηγεσία του ΚΚΕ δεν έχει σχέση με τη ζωή και το σήμερα. Εκφράζει πολιτικά ό,τι έχει απομείνει από την πρώτη-πρώτη περίοδο μετά τη βιομηχανική επανάσταση, τότε που εκατομμύρια εργάτες απασχολούνταν στην χειρωνακτική εργασία και χαίρονταν τον καρπό του μόχθου τους. Αποκομμένη από τις εξελίξεις στην κοινωνία και την οικονομία, βαθειά συντηρητική, ευτυχισμένη μέσα στις βεβαιότητες και τα δόγματα μιας ιδεολογικοπολιτικής θρησκείας κομπλέ με βίβλο, προφήτες και αγίους, η ηγεσία του κόμματος περιφρονεί ό,τι δεν καταλαβαίνει, βρίσκει παντούς συνωμοσίες, αόρατους εχθρούς και αιρετικούς, και προαναγγέλλει χαιρέκακα την έλευση της δευτέρας παρουσίας με τη μορφή ενός μεγάλου, δυναμικού και αμόλυντου λαϊκού κύματος που όλα θα τα παρασύρει στο πέρασμά του και όλα θα τα εξαγνίσει. Το παρόν (β)λόγιο όπως δεν αγαπά θρησκείες, ιερείς και κήρυκες, έτσι δεν αγαπά και το ΚΚΕ και την ηγεσία του.

Η Παπαρήγα χτες το βράδυ, στάθηκε στο ύψος της – με την παραπάνω θρησκειολογική έννοια. Επιπλέον έκανε και μια δυο προσπάθειες να ψαρέψει παραπάνω ψήφους παίζοντας το χαρτί του τουρκοφάγου εθνικισμού (“πατριωτισμό” τον λένε οι Κνίτες λες και η διαφορετική λέξη θα κρύψει την μισαλλοδοξία) ρωτώντας τον Παπανδρέου για τα λεγόμενα “εθνικά θέματα” και κλείνοντας την ίδια ώρα το μάτι στους ψηφοφόρους του ΛΑΟΣ. Άλλωστε, ήδη από τον μεσοπόλεμο, κομμουνιστές και εθνικιστές ψάρευαν από την ίδια δεξαμενή ψήφων, αυτή των δοκιμαζόμενων από την κρίση λαϊκών στρωμάτων, προσφέροντας ψευδαισθήσεις ασφάλειας και εύκολη ιδεολογική συνέπεια. Η εικόνα της Παπαρήγα να βγαίνει από τα γραφεία της ΕΡΤ μαζί με την ελληνορθόδοξη Κανέλη είναι οι χίλιες λέξεις του γνωστού στερεότυπου. Δείχνει επίσης πώς μπορούν οι ευγενείς προθέσεις και ιδέες να καταντήσουν όταν αποκοπούν από τη ζωή.

Οι κωλοτούμπες ταιριάζουν στο τσίρκο
Ο Καρατζαφέρης και το ΛΑΟΣ αποτελούν το πλέον απεχθές κομμάτι του σημερινού πολιτικού φάσματος. Πρώην χουντικοί, “εξημερωμένοι” νεοναζί, απογοητευμένοι νεοδημοκράτες, τηλε-ευαγγελιστές εθνικιστικών φαντασιώσεων, φιλόδοξοι εθνοσωτήρες, φυγόστρατοι μιλιταριστές, όλοι μαζί κάτω από την “εμπνευσμένη” ηγεσία ενός λαϊκιστή που παίζει μπάλα μόνο στον μονόλογο και ρετάρει στον διάλογο, τα στελέχη και οι οπαδοί του ΛΑΟΣ πήραν από τη χτεσινή συζήτηση αυτό που ήθελαν. Ο πρόεδρος πουλάει καλά την πραμάτεια, αλλά μόνο στους ήδη πελάτες. Από μια άποψη, η χώρα είναι τυχερή που το ΛΑΟΣ έχει αυτόν αρχηγό και όχι τον σαφώς πιο επικίνδυνο Βορίδη.

Χτες, ο Καρατζαφέρης είπε τις κλασικές σαχλαμαρίτσες του, μας μίλησε για την ισημερία και τη νύχτα που μεγαλώνει, και έκανε μια εξαγγελία και μια θεαματική κωλοτούμπα. Η εξαγγελία ήταν ότι το ΛΑΟΣ θα αγωνιστεί με όλες του τις δυνάμεις γι αυτό που λείπει από τα δοκιμαζόμενα λαϊκά στρώματα: ένα ωραίο άγαλμα του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Αθήνα. Και η θεαματική κωλοτούμπα ότι το ΛΑΟΣ υποστηρίζει όχι μόνο τη φορολόγηση της εκκλησιαστικής περιουσίας αλλά την κρατικοποίησή της. “Η εκκλησία χρειάζεται μόνο τον ναό και τον παπά” είπε ο πρόεδρος του κόμματος που περιλαμβάνει τον όρο “ορθόδοξος” στην ονομασία του. Ο Σρόιτερ που είχε ρωτήσει δεν κατάλαβε την κωλοτούμπα, ο πρόεδρος όμως έχει πιάσει τα μηνύματα της εκλογικής του βάσης. Οι παπάδες προκαλούν με τον πλούτο τους, ο Χριστόδουλος δεν υπάρχει πια για τα βάλει όλα σε ένα πατριωτικό πλαίσιο, άρα το γυρίζουμε στο καλαματιανό. Σιγά το νέο. Ο πρόεδρος πάντα άλλαζε θέσεις ανάλογα με τη φορά του ανέμου.

Κίνημα και όχι κόμμα εξουσίας
Το παρόν (β)λόγιο δεν έχει κρύψει ότι θεωρεί τον ΣΥΡΙΖΑ ως τον πολιτικό φορέα με τον περισσότερο προοδευτικό λόγο και την πιο συνεπή κινηματική διάθεση. Οι καλές προθέσεις, το τολμηρό πρόγραμμα (ας το διαβάσει επιτέλους όποιος θεωρεί πως όλα τα κόμματα είναι ίδια) και η παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ στους δρόμους στο πλευρό των νέων, των μεταναστών, των μειονοτήτων, και όλων αυτών που χτες ο Τσίπρας αποκάλεσε “ξεχασμένη κοινωνία”, είναι τα βασικά ατού αυτής της ελκυστικής ομοσπονδίας κινημάτων και συλλογικοτήτων. Υπάρχει όμως και τουλάχιστον μία βασική έλλειψη (την οποία έχουν και όλα τα κόμματα, πλην ΚΚΕ): Σαφές ιδεολογικό πλαίσιο και πολιτικό όραμα. Η σύνθεση και επιλεκτική επίκληση στοιχείων κομμουνισμού, αντιαυταρχισμού, φιλελευθερισμού και οικολογίας από μια ηγεσία που προέρχεται κατά βάση από την ΚΝΕ, δεν φτάνει για να φτιάξει μια πειστική πρόταση που θα φέρει τον ΣΥΡΙΖΑ στην θέση του οδηγού των εξελίξεων.

Ως προς αυτό τουλάχιστον, ο Τσίπρας ήταν χτες ειλικρινής. Τόνισε με κάθε σαφήνεια πως την επομένη των εκλογών θα υπάρχει κυβέρνηση – όποια και να είναι αυτή. Αυτό που ζήτησε από τον πολίτη είναι να αναδείξει και να φέρει στη Βουλή και την “ξεχασμένη κοινωνία” για να μπορέσει να επηρεάσει όσο μπορεί περισσότερο τις εξελίξεις. Είπε με λίγα λόγια ο Τσίπρας πως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι παράταξη εξουσίας αλλά κίνημα διαμαρτυρίας που διαθέτει όμως συγκεκριμένες επιμέρους προτάσεις. Το είπε μάλιστα με πειστικότητα, απλότητα και άνεση. Κάποιες λίγες φορές που ξύπνησε ο Κνίτης μέσα του έπεσε στο ναρκωτικό του ξύλινου λόγου αλλά κάπως το ξεπέρασε. Κορυφαία στιγμή του όταν εκνεύρισε τον Καραμανλή με την ερώτηση περί νόμιμου και ηθικού και έκανε τον απερχόμενο πρωθυπουργό να χάσει την ψυχραιμία του και να βγάλει από μέσα του τον δεξιό τραμπούκο που με τόσο κόπο προσπαθεί να κρύψει.

Οικολογία με ανθρώπινο πρόσωπο
Μεγάλοι κερδισμένοι από τη χτεσινή αναμέτρηση ήταν το κόμμα των Οικολόγων Εναλλακτικών και ο εκπρόσωπός του. Ένα κόμμα με μεγάλη ιστορία στην Ευρώπη και συγκεκριμένη, σαφή δράση στην Ελλάδα, που προσπαθεί να αρθρώσει και γενικότερο πολιτικό λόγο πέραν της προστασίας του περιβάλλοντος, αγωνίζεται αυτήν την περίοδο να αυξήσει το ποσοστό του για να περάσει το 3% και να εκπροσωπηθεί στη Βουλή. Ο Χρυσόγελος αποδείχθηκε ο καλύτερος άνθρωπος για αυτή τη δουλειά. Κι αυτό επειδή βασικά ήταν ανθρώπινος. Μίλησε ανθρώπινα, είχε ανθρώπινο τρακ, και εξίσου ανθρώπινα τσαντίστηκε με τις βλακώδεις ερωτήσεις του Κωνσταντάτου και του Σρόιτερ. Ήταν ο εκπρόσωπος που έμοιαζε περισότερο με φυσιολογικό ον και λιγότερο με μηχανή.

Κατά τα άλλα, είπε κάπως καλύτερα -λόγω εξειδίκευσης- όσα έλεγε και ο Τσίπρας περί ενός άλλου μοντέλου ανάπτυξης και οικονομίας χωρίς βέβαια να απαντά με πειστικό τρόπο στο ερώτημα γιατί να ψηφίσει κανείς ένα κόμμα εξειδίκευσης και να μην προτιμήσει έναν ευρύτερο φορέα που έχει υιοθετήσει παρόμοιες οικολογικές θέσεις. Ήταν όμως συμπαθής και δεν τρόμαζε τον φιλήσυχο νοικοκυραίο που ψιλοφοβάται τους κινηματικούς του ΣΥΡΙΖΑ. Σε μια διαδικασία που επικεντρώνεται στην εικόνα αυτό θα του φέρει κέρδη στην κάλπη. Ιδίως αν η τηλεοπτική αγορά παρουσιάσει ζήτηση της εικόνας του χαμογελαστού και τρακαρισμένου Χρυσόγελου και συνεχίσουν να τον παίζουν τα κανάλια. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο οι Οικολόγοι θα μπορούσαν να καλύψουν μια χαρά το κενό που έχει αφήσει πίσω του το ΚΟΔΗΣΟ.