Νεφέλες και ιερές αγελάδες

Ή αλλιώς, τι χρειαζόμαστε τον Αριστοφάνη όταν διαθέτουμε κοτζάμ Γεωργουσόπουλο;

Το καλοκαίρι, στην Ελλάδα, προσπαθώ να βλέπω θέατρο, όσο βολεύει και μπορώ. Εδώ στα ξένα, οι παραστάσεις είναι στα ξένα και παίζουν γενικώς ξένοι με έναν κάπως ξένο τρόπο. Χαίρομαι ιδιαιτέρως λοιπόν όταν τυχαίνει, εκεί που κάνω τα μπάνια μου και πίνω τα τσίπουρά μου, να παίζει στο τοπικό θέατρο και κάποια παράσταση. Φέτος είδα τρεις. Μία εξαιρετική, τον Ματωμένο Γάμο από το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, μια ανεκτή, τους Πέρσες από το Θεσσαλικό Θέατρο, και μια υπερπατάτα, τις Νεφέλες από το ΔΗΠΕΘΕ Κοζάνης. Για τις δύο πρώτες θα γράψω προσεχώς. Ο λόγος, σήμερα, είναι για τις Νεφέλες.

Είδαμε την παράσταση στο θέατρο της Σίβηρης, στο πρώτο πόδι (της Χαλκιδικής, για τους μη εξοικειωμένους). Η ιδέα ήταν των καλών φίλων που επιμένουν πάρα πολύ ευγενικά να μας φιλοξενούν και να μας ανέχονται κάθε καλοκαίρι στο εξοχικό τους στην Καλάνδρα. Ήταν μάλιστα έτοιμοι για όλα. Πρώτη φορά πήγαμε σε ανοιχτό θέατρο με καρεκλάκια παραλίας για να μην πιαστεί η μεσούλα και η περιοχή κάτω από τη μεσούλα. Βασικοί λόγοι που μας τράβηξαν ήταν φυσικά ο ίδιος ο Αριστοφάνης και ο Ηλίας Λογοθέτης με τον Χαλκιά και τον Παλαντζίδη.

Να ξεκαθαρίσω ότι πήγαμε και είδαμε το έργο χωρίς να ξέρουμε ποιος είχε κάνει την απόδοση του κειμένου. Αυτό το είδαμε μετά. Για την ακρίβεια το είδαμε όταν, έχοντας αγανακτήσει από τα φτηνά, δήθεν σύγχρονα, δήθεν έξυπνα, δήθεν τελικά αστειάκια τα οποία ήταν υποχρεωμένοι να λένε οι καλοί ηθοποιοί, ανατρέξαμε στο πρόγραμμα για να δούμε ποιος απίθανος τύπος ευθυνόταν για την κατάντια του αριστοφανικού κειμένου. Δεν ήταν άλλος από τον πολύ Γεωργουσόπουλο.

Αναφορές που έμπλεκαν χωρίς λόγο και χωρίς συγκεκριμένο στόχο πρόσωπα της αρχαίας Αθήνας με τη νέα, Σωκράτης μαζί με Αλογοσκούφη (αποφάσισε ρε μάστορα!), φλύαρες σαχλαμάρες, πλήρης έλλειψη χιούμορ και φαντασίας και μαζί πλήρης υποβάθμιση έως εξοντωση της κορυφαίας στιγμής του κειμένου, εκεί δηλαδή που ο Στρεψιάδης Χαλκιάς προβληματίζεται μεταξύ του δίκαιου και του άδικου λόγου.

Όλα αυτά σε συνδυασμό με αποτυχημένες σκηνοθετικές εμπνεύσεις, π.χ. χορός ντυμένος σα μαζορέτες του Ολυμπιακού, ανυπόφορο πλέι μπακ σε όλα τα χορικά και τα τραγούδια, σε ορισμένα σημεία ακόμα και εκτός χορικών, μας έκαναν να μετανοιώσουμε πικρά που σπαταλήσαμε σε αυτή την ανιαρή και ανούσια μέχρι αγανάκτησης παράσταση, δύο πολύτιμες ώρες καλοκαιρινών διακοπών (συν μία ώρα μετάβασης προς και από το θέατρο). Κρίμα για τους ηθοποιούς, ιδίως για τον Λογοθέτη τον οποίο το παρόν (β)λόγιο έχει σε πολύ μεγάλη εκτίμηση. Η απορία, όμως, μας έμεινε και τη μεταφέραμε και στον Indicto που πράττοντας σοφά έμεινε Καλάνδρα και δεν μας ακολούθησε στη Σίβηρη: Τελικά, τι κατάλαβε ο Γεωργουσόπουλος από τις Νεφέλες; Αυτό που είδαμε;

“Έξι πρόσωπα αναζητούν συγγραφέα”: Πρώτη παράσταση στα γαλλικά

Για την ιστορία αυτή ευθύνεται βασικά η γειτόνισσα Κροτ. Πήγε στο θέατρο, έγραψε κι ένα ωραίο κομμάτι με τις εντυπώσεις της και έδωσε έτσι αυτή τη μικρή αλλά απαραίτητη ώθηση για να ξεπεράσουμε ένα ταμπού που κρατούσε κοντά έξι χρόνια. Το παρόν (β)λόγιο αγαπά το θέατρο. Όπως μπορεί εύκολα, όμως, να παρατηρήσει κανείς, το θέατρο απουσιάζει από τις καταχωρήσεις και τα συνήθη θέματα. Κι αυτό γιατί πάμε θέατρο μόνο στα ταξιδάκια στην Ελλάδα και την Αγγλία και ποτέ στη μικρή μας κωμόπολη. Μόνος λόγος ότι φοβόμασταν πως δε θα μπορέσουμε να παρακολουθήσουμε μια παράσταση στα γαλλικά.

Προσοχή στην αλλαγή του χρόνου: “φοβόμασταν”. Ο φόβος, το ταμπού, όλα αυτά αποτελούν πλέον παρελθόν μετά την παράσταση, την περασμένη εβδομάδα στο “θέατρο της πλατείας των μαρτύρων“. Πριν πάμε να δούμε την παράσταση “Έξι πρόσωπα αναζητούν συγγραφέα” στην πολύ όμορφη αίθουσα του θεάτρου, κάναμε μια μικρή προετοιμασία. Σε παρακείμενο βιβλιοπωλείο βρήκαμε το κείμενο στα αγγλικά (στην φοιτητική έκδοση με σχόλια) και ρίξαμε μια ματιά στην υπόθεση και στο τι (λένε ότι) ήθελε να πει ο Λουίτζι Πιραντέλο.

Αυτό από μόνο του δεν είναι εύκολο. Διότι πρόκειται στην ουσία για μια παράσταση μέσα στην παράσταση. Το έργο ξεκινά με μια πρόβα. Ένας απαιτητικός σκηνοθέτης δίνει οδηγίες στους ηθοποιούς του, όταν ξαφνικά εισβάλλει στη σκηνή μια ομάδα έξι προσώπων. Λένε ότι είναι χαρακτήρες ενός άλλου έργου και ψάχνουν έναν συγγραφέα να το ολοκληρώσει και έναν σκηνοθέτη να το ανεβάσει. Περίεργα πράγματα. Πρέπει να έμοιαζαν ακόμα πιο περίεργα όταν το έργο πρωτοπαίχτηκε στη δεκαετία του 1920. Φαντάσου τώρα όλο αυτό το παράξενο πράγμα όπου η ζωή μπλέκεται με την τέχνη και ο δημιουργός με το δημιούργημα, στα γαλλικά.

Περιέργως δεν συναντήσαμε μεγάλη δυσκολία. Θες ότι είχαμε διαβάσει πιο πριν, θες ότι στο Βέλγιο τα μιλάνε τα γαλλικά πιο καθαρά, βάλε λίγο και το ότι πεντέμισι χρόνια όλο και κάτι παραπάνω πιάνεις, η βραδυά κύλησε πολύ όμορφα. Και η παράσταση ήταν πραγματικά πάρα πολύ ωραία. Τόσο που θα το ξανατολμήσουμε πολύ σύντομα. Για όσους βρεθούν στα μέρη μας, η παράσταση θα παίζεται μέχρι τις 23 Φεβρουαρίου και το εισιτήριο έχει 12,50 έως 14,50 ευρώ.

Ο παράξενος κύριος Νάιτ και ο Μαρσέλ Μαρσό

Ο “παράξενος κύριος Νάιτ” (L’ étrange Mr Knight) ήταν μια πολύ περίεργη παράσταση που τελείωσε το Σάββατο, μια μέρα πριν φύγει ο μεγάλος μίμος Μαρσέλ Μαρσό (Marcel Marceau). Η εξαιρετική παράσταση ήταν βασισμένη στη μίμηση. Οι ηθοποιοί ήταν μίμοι. Δεν μιλούσαν με λόγια, μόνο με το σώμα. Και το στήσιμο της παράστασης ήταν μίμηση. Μια μεταφορά του βωβού κινηματογράφου στο σανίδι του θεάτρου. Ακόμα και οι λιγοστοί διάλογοι ήταν γραμμένοι σε ταμπλό και προβάλλονταν στο πανί.

Στο παλιό, σπανίως πλέον χρησιμοποιούμενο θέατρο Pathé Palace, της μικρής μας κωμόπολης, η ομάδα Argan 42 παρουσίασε για λίγες μέρες ένα μοναδικό θέαμα. Η ξεχωριστή ατμόσφαιρά της σε υποδεχόταν από την είσοδο και το μπαρ όπου κυριαρχούσε τζαζ του μεσοπολέμου. Μέσα στην αίθουσα, το πρώτο πράγμα που έβλεπες στη σκηνή ήταν ένα πιάνο και ένα πανί κινηματογράφου. Με το που έκλειναν τα φώτα, ο πιανίστας άρχισε να παίζει μουσική που έμοιαζε με αυτή των παλιών ταινιών. Την ίδια ώρα στο πανί εμφανίζονταν οι τίτλοι και τα ονόματα των ηθοποιών. Το πέρασμα από το σινεμά στο θέατρο ακολουθούσε μέσα στο πρώτο λεπτό καθώς ο προβολέας φώτιζε σιγά σιγά τη σκηνή πίσω από το πανί όπου εμφανίζονταν οι ηθοποιοί και το σκηνικό που μόλις είχες παρακολουθήσει στην κινηματογραφική εικόνα. Μαγικό.

Και ακόμα πιο μαγική η ερμηνεία των ασπρόμαυρα ντυμένων ηθοποιών που κινούνταν με τον απότομο, κοφτό τρόπο που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε στον βωβό κινηματογράφο. Και αν στο σινεμά αυτή η κοφτή κίνηση οφείλεται σε κάποια αναντιστοιχία μεταξύ της ταχύτητας λήψης και της ταχύτητας προβολής, στον παράξενο κύριο Νάιτ ήταν αποτέλεσμα του ταλέντου και της άσκησης των ηθοποιών. Σύμφωνα με το πρόγραμμα η παράσταση έχει μακρά και ιδιαίτερα επιτυχημένη προϊστορία. Οπότε, αφού δεν έχει και πρόβλημα γλώσσας καθώς οι διάλογοι μπορούν εύκολα να μεταφραστούν και στα ελληνικά, δεν είναι απίθανο να εμφανιστεί κάπου κοντά σας. Μην την χάσετε με τίποτα.

Είδαμε την παράσταση, την προτελευταία μέρα, την Παρασκευή και el pibe σχολίασε πως όλα θύμιζαν Μαρσέλ Μαρσό. Σήμερα, επιστρέφοντας στη μικρή μας κωμόπολη, διαβάσαμε για το θάνατό του. Η καταχώρηση για τον κύριο Νάιτ θα ανέβαινε έτσι κι αλλιώς. Κρίμα που έπρεπε να αποκτήσει και μια κάποια δυσάρεστη επικαιρότητα.