Ελληνικός, τουρκικός ή βοσνιακός καφές;

“Εσπρέσο, καπουτσίνο, βοσνιακό;” ρωτάει ο σερβιτόρος στην καρδιά της παλιάς πόλης, στο Σαράγεβο. Τον κοιτάζω απορημένος. “Έναν βοσνιακό παρακαλώ”, λέω τελικά, περισσότερο για να δοκιμάσω κι αυτόν τον περίεργο καφέ. Σοφή επιλογή. Το κατάλαβα όταν έφτασε ο δίσκος με το μπρίκι γεμάτο αχνιστό καφέ, το ποτήρι με το δροσερό νερό και το λουκουμάκι (φωτό).

Ο βοσνιακός καφές είναι ίδιος με αυτόν που παλιότερα λέγαμε “τούρκικο” στην Ελλάδα και στη συνέχεια, για αναμφίβολα σοβαρούς εθνικούς λόγους, ονομάσαμε “ελληνικό” ή το ακόμα πιο αστείο “βυζαντινό”. Είναι ο καφές που οι Τούρκοι έφεραν στην Ευρώπη και οι ίδιοι πλέον δεν πίνουν καθώς μερικούς αιώνες πιο πίσω, ο καφές θεωρήθηκε το ποτό των επαναστατών.

Ανάλογα με την τοποθεσία, την περιοχή, το κράτος κλπ ο καφές αλλάζει όνομα για κυρίως πολιτικούς λόγους. Στη Βοσνία, λέγεται βοσνιακός σερβίρεται με λουκουμάκι και δροσερό νερό με τη ζάχαρη να έρχεται χώρια, καθώς δεν έχει βράσει στο μπρίκι μαζί με τον καφέ. Βοσνιακός τι, όμως; Πώς είναι η λέξη καφές στην τοπική γλώσσα;

Το σχετικό ανέκδοτο που άκουσα στο Σαράγεβο δείχνει, μου είπαν, και τη χαλαρή, καταφερτζίδικη νοοτροπία των κατοίκων της πόλης. Κάθεται λοιπόν ένας ντόπιος και σκέφτεται πώς να παραγγείλει τον βοσνιακό καφέ του. Να τον πει kava θα δείξει πως συντάσσεται με τους Κροάτες. Να τον ζητήσει kafa θα είναι σα να λέει ότι είναι με τους Σέρβους και kahva με τους Βόσνιους μουσουλμάνους.

Το σκέφτεται, το ξανασκέφτεται κι αφού δε βρίσκει άκρη κοιτάζει το σερβιτόρο που περιμένει υπομονετικά και του λέει. “Έναν καπουτσίνο παρακαλώ”.

Ο τρώγων ιχθείς, πάντα υγιής

Το σύνθημα σε ιχθυοπωλείο της αγοράς Μοδιάνο, πλέον επίκαιρο και κατάλληλο για τη Δευτέρα του Πάσχα. Σε έχουν γονατίσει τα κοκορέτσια και τα αρνιά; Δεν αντέχεις άλλο τις παντσέτες για ορεκτικό και τα λουκανικάκια για επιδόρπιο; Ο μάστορας του ιχθυοπωλείου της φωτογραφίας έχει λύση. Ακολουθήσαμε λοιπόν τη συνταγή του γιατρού για να βρούμε την υγειά μας, μετά τις “αταξίες” των προηγούμενων ημερών, και καταλήξαμε σε τσιπουράδικο στην παραλία της πόλης (μια είναι η πόλη).

Ξεκινήσαμε με ήλιο και ζεστούλα, όμως λίγο αργότερα συννέφιασε και μετά ανοίξαν οι ουρανοί. Μπόρα σαν αυτές που ξεσπούν ξαφνικά το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, σπάνε λίγο τη ζέστη και φεύγουν. Σήμερα κράτησε παραπάνω από ώρα. Έμπειροι, γρήγοροι και ευέλικτοι αλλάξαμε τραπέζι με τις πρώτες σταγόνες και μεταφερθήκαμε κάτω από παλιό αλλά σταθερό και στεγανό υπόστεγο. Εκτιμήσαμε σωστά (είπαμε έμπειροι) πως έπρεπε να αναβάλουμε την αναχώρησή μας μέχρι να κοπάσει η μπόρα κι έτσι παραγγείλαμε μερικά τσίπουρα ακόμα με τα συνοδευτικά τους - ψαρικά πάντα. Ήμασταν και υγιείς και ασφαλείς.

Μεζές, κρασί και τζαζ στο … ιχθυοπωλείο

Το ψαράδικο της γειτονιάς μας, λέγεται “Βόρεια Θάλασσα” (Mer du Nord) και βρίσκεται μόλις 2.500 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της στοάς Μοδιάνο. Καταλαμβάνει τη μια γωνία που σχηματίζει ο δρόμος με την πλατεία όπου δεσπόζει η εκκλησία της αγίας Αικατερίνης, στο ιστορικό κέντρο. Πουλά για το σπίτι όστρακα και φρέσκα ψάρια, μεγάλα, από τη βόρεια θάλασσα τα οποία γίνονται ανάρπαστα παρά τις τσουχτερές τιμές. Αν έχεις όρεξη όμως και χρόνο, μπορείς να τα δοκιμάσεις και επί τόπου.

Χειμώνα-καλοκαίρι το ψαράδικο βγάζει έξω στο πεζοδρόμιο ψησταριά και στήνει γύρω της έναν πολύ φιλόξενο πάγκο όπου σερβίρει τόνο, ξιφία, σολωμό, γιγαντιαία καβούρια και γαρίδες στα κάρβουνα, ωμά όστρακα και μύδια, βρασμένα σαλιγκάρια και μια εξαιρετική ψαρόσουπα. Για συνοδεία υπάρχει παγωμένο άσπρο κρασί από τη Χιλή και σαμπάνια.

Το μαγαζί ήταν από τα πρώτα που ανακάλυψα όταν έφτασα στη μικρή μας κωμόπολη πριν σχεδόν έξι χρόνια. Τότε ο πάγκος ήταν μικρός και σκοτεινός, η ποικιλία μικρή κυρίως όστρακα και σούπα, ενώ τα ψάρια, όποτε υπήρχαν, ψήνονταν σε πλάκα. Χρόνο με το χρόνο το μαγαζί ανέβαινε “κατηγορία”. Ο πάγκος μεγάλωσε, απέκτησε φωτιστικά, η πλάκα αντικαταστάθηκε με κανονική ψησταριά με κάρβουνα και έγινε πιο τακτική και το προσωπικό τριπλασιάστηκε για να μπορέσει να εξυπηρετήσει τους θαμώνες.

Τον τελευταίο καιρό, μάλιστα, η “Βόρεια Θάλασσα” άρχισε τα “ψαροπάρτυ”. Στην αρχή ήταν μόνο λίγες Κυριακές το χρόνο, τώρα το μαγαζί είναι ανοιχτό όλες τις Κυριακές και προσφέρει τους γνωστούς μεζέδες μετά μουσικής. Άλλοτε ζωντανής όπως οι δύο συμπαθέστατοι Αργεντίνοι τζαζίστες στη φωτό πάνω από προχτές, άλλοτε με … DJ! Χώρο κανονικό για DJ δεν έχει το μαγαζί. Όμως, χίλιοι καλοί χωράνε αρκεί να υπάρχει διάθεση. Κι έτσι για λίγες ωρίτσες ο τεράστιος σολωμός θα στριμωχτεί λίγο στη μια πλευρά του ψυγείου αφήνοντας την άλλη στα πικάπ και τον μίκτη.

Παρασκευή: Η απόλαυση των μικρών “άχρηστων” κειμένων

Μόνο τις Παρασκευές μπορώ και απολαμβάνω άρθρα, γνώμες, ειδήσεις που άλλες μέρες μοιάζουν άχρηστα, ασήμαντα ή και τα δύο. Και αντίστροφα. Όταν, αντί να πετάξω ένα δήθεν άχρηστο κείμενο, αρχίσω να το διαβάζω με ενθουσιασμό, μόνο τότε καταλαβαίνω πραγματικά ότι είναι Παρασκευή. Και ότι ακολουθεί ένα ολόκληρο Σαββατοκύριακο.

Μέρος της καθημερινής ρουτίνας είναι να διαβάζω πολλά, πάρα πολλά κείμενα. Τα περισσότερα είναι αδιάφορα, κακογραμμένα, γεμάτα παρανοήσεις ίσως και παραλογισμούς, κάποια σε σημείο να σε κάνουν να γελάς. Όλα όμως ανήκουν στην ευρύτερη κατηγορία των λεγόμενων “χρήσιμων” κειμένων.

Σε ποιους και γιατί είναι χρήσιμα, είναι μια άλλη ιστορία που σίγουρα δεν είναι του παρόντος. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι μέρα μπαίνει, μέρα βγαίνει, περνάνε από τα όμορφα αμυγδαλωτά μου μάτια, κείμενα με πολύ χειρότερα στερεότυπα από αυτό που μόλις προηγήθηκε. Δεδομένου όμως ότι υπάρχουν πιο δύσκολοι, πιο κακοπληρωμένοι και σαφώς πιο κοπιαστικοί τρόποι βιοπορισμού από τον δικό μου, δεν παραπονιέμαι.

Αλλά σήμερα είναι Παρασκευή. Και η καλή μέρα φαίνεται από το πρωί (τελευταίο κλισέ). Σ’ εμένα φάνηκε όταν πρωί πρωί στο μετρό άνοιξα την εφημερίδα. Αντί να σταθώ στις τελευταίες εξελίξεις με το σκάνδαλο φοροδιαφυγής, τις κρίσεις στη Μέση Ανατολή, τα Βαλκάνια, και την Αφρική, ή έστω στις πιο διασκεδαστικές προκριματικές εκλογές στις ΗΠΑ, το μάτι μου έπεσε -και στάθηκε μέχρι τέλους- στο άρθρο της τελευταίας σελίδας με τον εξαιρετικό υπότιτλο “Κόκκινο κρασί με όστρακα; Περίεργο αλλά νόστιμο” κάτω από τον ριζοσπαστικό τίτλο “Ήρθε η ώρα να ξεφορτωθείτε την παράδοση“.

Πολύ μου άρεσε παρ’ ότι από κρασιά δεν καταλαβαίνω και πολλά. Το Σαββατοκύριακο είχε ήδη αρχίσει.

“Στάσου δίπλα του”: Ένα τραγούδι για το μπέικον

Όσοι έχουν βρεθεί, νωρίς το πρωί, σε λαϊκό καφέ ή παμπ του ανατολικού Λονδίνου που φτιάχνει πρωινό, δεν ξεχνούν τη μαγική μυρωδιά του αγγλικού μπέικον. Το πρωινό με αυγά, μπέικον, χωριάτικο λουκάνικο, φασόλια με κόκκινη σάλτσα, ψητά μανιτάρια, πατατοκροκέτα και ντομάτα είναι πραγματική απόλαυση εκεί που ξέρουν να το φτιάχνουν και κανονικό μαρτύριο εκεί που απλώς πετάνε κάποια κακής ποιότητας υλικά σε ένα πιάτο για τουρίστες.

Τα τελευταία χρόνια, η υγιεινή διατροφή, η επιθετική πολιτική των σουπερμάρκετ και των μεσαζόντων απέναντι στους παραγωγούς, και οι εισαγωγές φτηνότερων αλλαντικών από το εξωτερικό, απειλούν σοβαρά τους Βρετανούς παραγωγούς που κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς πρόσβαση στην αγορά. Οι κτηνοτρόφοι, βλέποντας ότι ο κλάδος τους καταγράφει, όπως λένε, συνολικές απώλειες περίπου 9 ευρώ το δευτερόλεπτο, αποφάσισαν να μη μείνουν με σταυρωμένα χέρια. Ξεκίνησαν εκστρατεία ενημέρωσης, ζήτησαν την υποστήριξη του βρετανικού κοινού στα προϊόντα τους και έφτιαξαν μάλιστα και ένα βίντεο-διασκευή τραγουδιού της Τάμι Γουινέτ στο οποίο τραγουδούν οι ίδιοι. Απολαύστε το και μετά κατευθείαν στην κουζίνα…