“Ξηρόμετρα” στην Ικαρία: μια διαφορετική έκθεση (κείμενο, φωτό aka)

Στον Εύδηλο της Ικαρίας διοργανώθηκε το καλοκαίρι μια πολύ διαφορετική έκθεση έργων τέχνης. Σε ένα μαγαζί δίπλα στο πρακτορείο εφημερίδων, εκτέθηκαν οι δημιουργίες στη φυλακή Κορυδαλλού του Χριστόδουλου Ξηρού, που έχει καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη στη δίκη της “17 Νοέμβρη”. Φίλοι και συγγενείς κρατούσαν μέχρι αργά το βράδυ ανοιχτή την έκθεση με έργα φτιαγμένα από ευτελή υλικά, όπως λάμπες, λαστιχάκια, συρματάκια και κομμάτια ξύλου. Τα πιο εντυπωσιακά κομμάτια της έκθεσης είναι τα ρολόγια τοίχου αλλά και τα Ξηρόμετρα, ‘μηχανισμοί που μετράνε μεν την υγρασία, αλλά ταυτόχρονα έχει επιθυμηθεί να μετράνε, σ’ ένα συμβολικό επίπεδο και την ψυχοκοινωνική ξηρασία μιας κοινωνίας που βιώνει διαχωρισμένα τα πεδία πολιτικής και αισθητικής‘, όπως γράφει το λεύκωμα.

Τα περισσότερα έργα έχουν πουληθεί. Δίπλα στα πιο πολύπλοκα κρέμονται φύλλα τετραδίου με χειρόγραφες οδηγίες λειτουργίας, οι οποίες καταλήγουν παρέχοντας την διεύθυνση του κατασκευαστή (Φυλακές Κορυδαλλού, ειδική πτέρυγα) και το τηλέφωνό του (’συσκευή άγνωστης μάρκας, μάλλον όμως είναι Siemens, γιατί κάθε φορά που μιλάω το αυτί μου λαδώνεται‘), για δήλωση παραπόνων και, ακόμα καλύτερα, για νέες παραγγελίες. Ειδικά στην περίπτωση παραπόνων, ο δημιουργός προτείνει οι ενδιαφερόμενοι να απευθύνονται στο δικηγόρο του.

Ο Χριστόδουλος Ξηρός ασχολούνταν με την κατασκευή μουσικών οργάνων και ζούσε μόνιμα στην Ικαρία. Έτσι εξηγείται η μεγάλη προσέλευση του κόσμου στην έκθεση, αλλά και στο γλέντι για την οικονομική στήριξή του που διοργανώθηκε στις 23 Αυγούστου στο νησί.

Πού είναι ο Βασίλης Νικολαΐδης;

Και πού θα βρούμε τον πρώτο δίσκο του; Το παρόν (β)λόγιο έχει πολύ ψηλά τον γλυκό, ευαίσθητο και μαζί σαρκαστικό τραγουδοποιό τον οποίο μας θύμισε, σε ένα ωραιότατο ποστ, η φίλη και γειτόνισσα Κροτ. Ο δίσκος του, από το 1982, με τίτλο “Οδός Σανταρόζα” που περιέχει μαζί με την ομώνυμη επιτυχία, το καταπληκτικό “Δωμάτιο Χρωματιστό” είναι μαζί με το “Σαμποτάζ” της Λένας Πλάτωνος, οι δύο δίσκοι που θα ήθελα πάρα πολύ να βρω ξανά (τα είχα και τα δύο σε κασέτες αλλά χάθηκαν). Καμμια συμβουλή;

Ο Πίτερ Σέλερς, ο Ντιντερό και το παράδοξο

Ήταν καλός ηθοποιός ο Πίτερ Σέλερς; Αντιλαμβανόταν με σπάνια ευαισθησία τους χαρακτήρες και έμπαινε στο πετσί των ρόλων του; Ή μήπως απλά υπολόγιζε με σπάνια ψυχρότητα τις απαιτήσεις ενός ρόλου και στη συνέχεια απέδιδε τους χαρακτήρες χάρις στην παρατηρητικότητα και ευφυία του; Μια ταινία και ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή και το έργο του Βρετανού κωμικού, που προβλήθηκαν χτες από το τηλεοπτικό κανάλι BBC4, απαντούν στα παραπάνω ερωτήματα με δύο “ναι” και ένα “όχι”. “Ναι” στην ψυχρότητα, παρατηρητικότητα και ευφυία, “όχι” στην ευαισθησία, “ναι” στο ότι ήταν καλός ηθοποιός.

Στη βιογραφική ταινία “Η ζωή και ο θάνατος του Πίτερ Σέλερς” του Στίβεν Χόπκινς (γνωστή και ως “Πίτερ Σέλερς για πάντα”) που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Ρότζερ Λούις, τον Σέλερς υποδύεται ένας εξαιρετικός Τζέφρεϊ Ρας. Ο Αυστραλός ηθοποιός αναδεικνύει με την ερμηνεία του έναν Σέλερς ικανό για το καλύτερο και το χειρότερο. Το πρώτο στην τέχνη του, το δεύτερο στην πραγματική ζωή του. Έναν καλλιτέχνη πανέξυπνο μεν, αυταρχικό, σχεδόν σαδιστή και καθόλου ευαίσθητο προς τους γύρω του δε. Ακόμα κι όταν οι γύρω του ήταν οι σκηνοθέτες, ηθοποιοί και παραγωγοί με τους οποίους γύριζε τις ταινίες που τον έκαναν διάσημο (π.χ. ο Σέλερς δε συμπαθούσε καθόλου τον ρολο του επιθεωρητή Κλουζό στον “Ροζ Πάνθηρα” και τσακωνόταν συχνά με τον Μπλέικ Έντουαρντς).

Οι διαπιστώσεις αυτές δεν άλλαξαν από την προβολή του ντοκιμαντέρ που ακολούθησε. Η “Ιστορία του Πίτερ Σέλερς, όπως την κινηματογράφησε ο ίδιος” βασίζεται σε μικρά βίντεο που τράβηξε ο Πίτερ Σέλερς στις πιο προσωπικές οικογενειακές στιγμές του και σε αφηγήσεις των δικών του ανθρώπων και των φίλων του. Εδώ βγαίνει ίσως λίγο περισσότερη συμπάθεια για τον άνθρωπο και πάλι όμως δεν κρύβεται ο προβληματικός χαρακτήρας του.

Το ότι ο Πίτερ Σέλερς εμφανίζεται να έχει προσεγγίσει με υπολογιστική ψυχρότητα, και περισσότερο μυαλό παρά συναίσθημα τους ρόλους που τον έκαναν διάσημο δεν θα εξέπληττε καθόλου τον Γάλλο φιλόσοφο Ντενί Ντιντερό που προηγήθηκε καμμια 200ριά χρόνια του Βρετανού κωμικού. Στο έργο του με τη μορφή διαλόγου, “Το παράδοξο με τον ηθοποιό”, ο Ντιντερό ισχυρίζεται πως “η ευαισθησία κάνει τους ηθοποιούς μέτριους, η άκρα ευαισθησία τους κάνει βραδύνοες, ενώ η ψυχρή αίσθηση και το μυαλό τους κάνουν υπέροχους”. Στη σελίδα 85 της ελληνικής έκδοσης (την οποία μπορείτε να βρείτε και μέσω του Indymedia) υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα διαπίστωση: “Οι ηθοποιοί είναι ικανοί να παίξουν όλους τους χαρακτήρες επειδή δεν έχουν καθόλου χαρακτήρα”.

Ο Σέλερς πρέπει να ήταν εξοικειωμένος με αυτό το “παράδοξο”. Σε όσες συνεντεύξεις έδωσε σε έντυπα, ραδιόφωνο και τηλεόραση δεν έχανε ποτέ την ευκαιρία να ισχυριστεί πως δεν είχε δική του προσωπικότητα και πως ο ίδιος αποκτούσε κάποιο ενδιαφέρον μόνο όταν εύρισκε έναν ρόλο να γεμίσει αυτό το κενό.

Έλενα Ναθαναήλ (1947-2008)

Καλοκαίρι στη Λήμνο, κάπου στη δεκαετία του 1970, την είδα για πρώτη φορά στο σινεμά. Κι ήταν θεά.

(φωτό από την ταινία “Ντάμα σπαθί”, www.tirins.gr)

Ένα εγκωμιαστικό σχόλιο για τον Αλέκο Αλαβάνο

Τον Αλέκο Αλαβάνο τον έβλεπα με καχυποψία. Τον θεωρούσα πολύ συντηρητικό για αριστερό, πολύ ελληνοκεντρικό για διεθνιστή. Από την άλλη, το μοναδικό κόμμα που έχω ψηφίσει (όποτε δεν έριξα λευκό) ήταν ο ΣΥΝ, άλλοτε ως το μη χείρον άλλοτε για να του δώσω ακόμα μια -πάντα “τελευταία”- ευκαιρία.

Η εξαίρεση ήταν οι τελευταίες εκλογές, το Σεπτέμβρη του 2007. Ψήφισα ΣΥΡΙΖΑ αφού βεβαιώθηκα ότι περιέργως συμφωνούσα με σχεδόν όλες τις θέσεις που είχε λάβει στα μεγάλα ζητήματα κατά την τριετία που είχε προηγηθεί. Ήταν η πρώτη φορά που έριχνα θετική ψήφο. Όσο να ‘ναι, χάρηκα αλλά και παραξενεύτηκα. Μπορεί απλά να ήταν ακόμα ένα σημάδι της ηλικίας. Αυτό που με παραξένεψε όμως περισσότερο ήταν πως για την ενδιαφέρουσα στροφή του ΣΥΝ προς τον χώρο των κινημάτων και τη συνεργασία με άλλα σχήματα, στο πλαίσιο του ΣΥΡΙΖΑ, βασικός υπεύθυνος ήταν ο Αλαβάνος.

Στα τρία χρόνια και κάτι από την ανάδειξή του στην προεδρία του ΣΥΝ (και την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ), αυτός και η παράταξή του εξέφρασαν καθαρές θέσεις ενάντια στον αυταρχισμό της εξουσίας του κράτους και των εταιριών. Ήρθαν σε σύγκρουση όχι μόνο με τον παραδοσιακό αντίπαλό τους, δηλαδή τον δογματικό αυταρχισμό του ΚΚΕ, αλλά και με τις ιερές αγελάδες της εποχής: τον ψευδεπίγραφο “εκσυγχρονισμό” του ΠΑΣΟΚ, το εξίσου ψευδεπίγραφο και κενό ιδεολογίας “νοικοκύρεμα” της ΝΔ, και τον “ελληνορθόδοξο” ολοκληρωτισμό της Εκκλησίας.

Ήρθαν μετά και άλλες τρεις βασικές επιλογές του Αλαβάνου που έδωσαν τη χαριστική βολή στις όποιες επιφυλάξεις είχα. Η πρώτη ήταν να υποστηρίξει ως υποψήφιο δήμαρχο στην Αθήνα έναν συμπαθητικό στην όψη και ταυτόχρονα κοφτερό στο λόγο νεαρό. Παρά τις εύλογες καλόπιστες αντιρρήσεις και τα κακόπιστα ειρωνικά χαμόγελα, η επιλογή του επιβραβεύτηκε από τους πολίτες και ο Αλέξης Τσίπρας πήρε εντυπωσιακά ποσοστά και ψήφους.

Η δεύτερη ήταν να επιδιώξει την εκλογή του στο κοινοβούλιο όχι σε κάποια “σίγουρη” εκλογική περιφέρεια αλλά εκεί που η παράταξή του δεν εξέλεγε βουλευτή αποσκοπώντας στο να τραβήξει περισσότερες ψήφους. Υπολόγισε σωστά, πήρε και κάποιο ρίσκο και του βγήκε.

Η τρίτη επιλογή του ήταν και η πιο θεαματική: Έχοντας οδηγήσει την παράταξή του σε μεγάλη αύξηση της εκλογικής δύναμης αλλά και της πολιτικής επιρροής της, αντί να χρησιμοποιήσει την επιτυχία του για να γαντζωθεί από την κομματική εξουσία, ανακοίνωσε ότι παραιτείται από την ηγεσία του ΣΥΝ. Το έπραξε και προχτές παρέδωσε την ηγεσία στον εκλεγμένο από το συνέδριο διάδοχό του, Αλέξη Τσίπρα.

Αυτή η τελευταία εξέλιξη ήταν η αφορμή για το παρόν εγκωμιαστικό σχόλιο, όσα προηγήθηκαν όμως από τον Δεκέμβρη του 2004 έως σήμερα, είναι οι αιτίες για την ανεπιφύλακτη πλέον εκτίμησή μου στον Αλέκο Αλαβάνο.