"Εκείνο που κυρίως καταναλώνουν σήμερα οι άνθρωποι είναι τηλεόραση. Και μέσα από την τηλεόραση καταναλώνουν, δι αντιπροσώπου βέβαια, τη φαντασίωση μιας ζωής που θα ήταν λεφτά, σεξ, εξουσία και βία" - Κορνήλιος Καστοριάδης, από παλαιότερη συνέντευξη στην Ελευθεροτυπία
Σκοτεινή, δυσοίωνη, με δυσδιάκριτα τα όρια ανάμεσα στο καλό και το κακό, και με έντονη τη δυσπιστία για τα κίνητρα και πραγματικά αίτια της συμπεριφοράς του ανθρώπου, η ταινία “Ο σκοτεινός ιππότης” (”Dark Knight“) του Κρίστοφερ Νόλαν δεν είναι απλώς μια υπερπαραγωγή με πολύ καλό καστ. Ο Νόλαν με τη βοήθεια των εξαιρετικών ηθοποιών του και των ιδιαίτερα εντυπωσιακών εφέ, παίρνει την εικόνα του μπάτμαν και του τζόκερ και τις χρησιμοποιεί για να πει δυο τρία πράγματα που θέλει να πει για το σήμερα.
Η ταινία μιλά για έναν κόσμο όπου ο δήθεν παρανοϊκός τζόκερ και οι μαφιόζοι φίλοι του ξέρουν πολύ καλά πώς λειτουργεί η κοινωνία και η οικονομία, ο πολίτης, το κράτος και η αγορά. Μιλά επίσης για μια κοινωνία όπου η ανάγκη για ολοένα και περισσότερη ασφάλεια σκοτώνει την ελευθερία και τη δημοκρατία. Και όπου το κακό συνυπάρχει με το καλό - σχεδόν του είναι απαραίτητο συμπλήρωμα. Η λογική και το παράλογο χάνουν την ιδιαίτερη σημασία τους στον κόσμο του Γκόθαμ σίτι.
Εντάξει θα μπορούσε να είναι τουλάχιστον μισή ώρα πιο σύντομη. Ίσως και λιγότερο φλύαρη στο τέλος. Είναι όμως χορταστική, όχι μόνο στην απεικόνιση του Γκόθαμ σίτι (κάτι ανάμεσα σε Σικάγο και Λονδίνο και λιγότερο σε Νέα Υόρκη) αλλά και στο χτίσιμο των χαρακτήρων. Ο τζόκερ του Χιθ Λέτζερ είναι εντυπωσιακός, εξαιρετικός και ο Γκάρι Όλντμαν στο ρόλο του αστυνομικού, πολύ καλοί οι Κρίστιαν Μπέιλ (μπάτμαν, με ψιλοχάλια όμως βραχνή φωνή) και Ααρών Έκχαρτ (εισαγγελέας). Σε μικρότερους ρόλους οι Μάικλ Κέιν και Μόργκαν Φρίμαν.
Ο “σκοτεινός ιππότης” θέλει οπωσδήποτε μεγάλη οθόνη. Όσο πιο μεγάλη γίνεται.
ΥΓ. Στο παραπάνω βιντεάκι δεν ακούγεται η φωνή του Ντον Λαφοντέν της θρυλικής φωνής που έντυσε τα τρέιλερ 5.000 ταινιών και εκτοντάδων χιλιάδων τηλεοπτικών σποτ. Η φωνή έσβησε την 1η Σεπτεμβρίου θα μείνει όμως ζωντανή για πάρα πολύ καιρό ακόμα στη μνήμη όσων αγάπησαν τα τρέιλερ όσο και το σινεμά.
Στον Εύδηλο της Ικαρίας διοργανώθηκε το καλοκαίρι μια πολύ διαφορετική έκθεση έργων τέχνης. Σε ένα μαγαζί δίπλα στο πρακτορείο εφημερίδων, εκτέθηκαν οι δημιουργίες στη φυλακή Κορυδαλλού του Χριστόδουλου Ξηρού, που έχει καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη στη δίκη της “17 Νοέμβρη”. Φίλοι και συγγενείς κρατούσαν μέχρι αργά το βράδυ ανοιχτή την έκθεση με έργα φτιαγμένα από ευτελή υλικά, όπως λάμπες, λαστιχάκια, συρματάκια και κομμάτια ξύλου. Τα πιο εντυπωσιακά κομμάτια της έκθεσης είναι τα ρολόγια τοίχου αλλά και τα Ξηρόμετρα, ‘μηχανισμοί που μετράνε μεν την υγρασία, αλλά ταυτόχρονα έχει επιθυμηθεί να μετράνε, σ’ ένα συμβολικό επίπεδο και την ψυχοκοινωνική ξηρασία μιας κοινωνίας που βιώνει διαχωρισμένα τα πεδία πολιτικής και αισθητικής‘, όπως γράφει το λεύκωμα.
Τα περισσότερα έργα έχουν πουληθεί. Δίπλα στα πιο πολύπλοκα κρέμονται φύλλα τετραδίου με χειρόγραφες οδηγίες λειτουργίας, οι οποίες καταλήγουν παρέχοντας την διεύθυνση του κατασκευαστή (Φυλακές Κορυδαλλού, ειδική πτέρυγα) και το τηλέφωνό του (’συσκευή άγνωστης μάρκας, μάλλον όμως είναι Siemens, γιατί κάθε φορά που μιλάω το αυτί μου λαδώνεται‘), για δήλωση παραπόνων και, ακόμα καλύτερα, για νέες παραγγελίες. Ειδικά στην περίπτωση παραπόνων, ο δημιουργός προτείνει οι ενδιαφερόμενοι να απευθύνονται στο δικηγόρο του.
Ο Χριστόδουλος Ξηρός ασχολούνταν με την κατασκευή μουσικών οργάνων και ζούσε μόνιμα στην Ικαρία. Έτσι εξηγείται η μεγάλη προσέλευση του κόσμου στην έκθεση, αλλά και στο γλέντι για την οικονομική στήριξή του που διοργανώθηκε στις 23 Αυγούστου στο νησί.
Θυμήθηκα το “Λευκό Κουμπί” (Bijelo Dugme) ξανακοιτάζοντας τις φωτογραφίες από το Σεράγεβο. Το πρώτο συγκρότημα του κιθαρίστα τότε Γκόραν Μπρέγκοβιτς είχε αφήσει εποχή στο Γιουγκοσλάβικο ροκ στα μέσα της δεκαετίας του 1970 και μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Ακόμα και σήμερα, στα κράτη που πήραν τη θέση της Γιουγκοσλαβίας στο χάρτη, πολύς κόσμος θυμάται, αγαπά και τραγουδά τα παλιά κομμάτια της νιότης του. Αυτά που τραγουδούσε πριν τον πόλεμο.
Το συγκρότημα διαλύθηκε μαζί με τη Γιουγκοσλαβία και ξανάσμιξε το 2005 για τρεις μεγάλες συναυλίες, στο Σεράγεβο (από όπου ξεκίνησε), το Ζάγκρεμπ και το Βελιγράδι. Μετά έπαιξαν κι αλλού. Ένα δείγμα κλασικής μπαλάντας τους παρακάτω. Δείχνει τα χρονάκια της, δεν είναι μέσα στη μουσική που ακούω αλλά κάπως, δεν ξέρω γιατί, μου έχει κολλήσει.
Μυστήριοι τύποι κρυμμένοι στη σκιά. Παρακολουθήσεις, “τυχαίες” συναντήσεις σε ξενοδοχεία, θέατρα, και κοσμικά πάρτυ. Αεροπλάνα, θαλαμηγοί, γρήγορα αυτοκίνητα. Καθώς πρέπει, ευκατάστατοι πρωταγωνιστές με σκοτεινό παρελθόν, φόνοι, δράση και μυστήριο. Αυτός είναι ο κόσμος μέσα στον οποίο πρέπει να κινηθεί ο αστυνόμος Μπέκας και πότε-πότε ο δημοσιογράφος Μακρής.
Μέσα από τα βιβλιαράκια τσέπης που δίνει το “Βήμα” στην καθημερινή του έκδοση, οι δύο ήρωες του Γιάννη Μαρή συναντούν ξανά τους αναγνώστες, περισσότερο από μισόν αιώνα από τότε που κυκλοφόρησε στις εκδόσεις “Ατλαντίς” το “Έγκλημα στο Κολωνάκι”. Και κάποιοι αναγνώστες έχουν την ευκαιρία να εκτιμήσουν το ταλέντο του πατέρα του ελληνικού νουάρ μυθιστορήματος.
Και είναι ένα περίεργο νουάρ αυτό. Με σαφείς αναφορές στα αμερικανικά αλλά και τα ευρωπαϊκά αστυνομικά μυθιστορήματα, έχει παρ΄όλ΄αυτά αρκετές ιδιαιτερότητες και δεν ντρέπεται καθόλου για τη γλώσσα που μιλάει. Αν ο Μάρλοου και ο Μεγκρέ κυκλοφορούν με άνεση σε βρεγμένα πεζοδρόμια κάτω από γκρίζους ουρανούς, ο Μπέκας κινείται εξίσου άνετα μέσα στο εκτυφλωτικό φως του ήλιου του καλοκαιριού και απολαμβάνει τον γαλανό ουρανό της Αττικής.
Ο Μαρής φαίνεται να διασκεδάζει με τις ιδιαιτερότητες αυτές. Καμμια φορά κλείνει και το μάτι στον αναγνώστη. “Για μια ακόμη φορά σκέφτηκα σε πόση αντίθεση ερχόταν το ολοκάθαρο αθηναϊκό πρωινό με όλα αυτά τα σκοτεινά και μπερδεμένα που με τριγύριζαν”, γράφει στο άνοιγμα του εβδόμου κεφαλαίου, στον “Θάνατο του Τιμόθεου Κώνστα” που μόλις τελείωσα.
Όπως σε όλα τα καλά νουάρ, το έγκλημα είναι απλώς μια πρόφαση για μιλήσει ο συγγραφέας για την κοινωνία, τους χαρακτήρες της και τις συγκρούσεις τους. Η πόλη είναι το φυσικό του περιβάλλον ακόμα κι αν χρειαστεί κάποιες φορές να στείλει τον ήρωά του σε ολιγοήμερο ταξίδι στην “επαρχία”. Ο Μαρής θαυμάζει αλλά και απορεί με την ταχύτητα με την οποία αλλάζει ο κόσμος γύρω του, φροντίζει πάντα όμως να συνδέει τη λαμπερή επιφάνεια του μυθιστορηματικού παρόντος με το σκοτεινό παρελθόν της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Έτσι για να μην ξεχνιόμαστε.
Αν και ο ίδιος ήταν μεταξύ των ηττημένων του εμφυλίου, ο κόσμος του είναι αυτός των νικητών. Εύποροι κύριοι, καλοντυμένες κυρίες, αξιοπρεπείς και υπεράνω πάσης υποψίας αστοί συναντούν ελάχιστα, όσο χρειάζεται, φτωχούς, λαϊκούς τύπους, συχνά μπλεγμένους σε παράνομα κυκλώματα. Μόνο οι αστοί έχουν την οικονομική δυνατότητα να απολαμβάνουν όλες τις πτυχές της ζωής στην σύγχρονη πόλη και αυτοί καταλαμβάνουν τη σκηνή στις ιστορίες του Μαρή. Στο παρασκήνιο όμως, την ιστορία όμως την κινούν και οι άλλοι.
Παράλληλα, ξανασυναντάμε ή συναντάμε για πρώτη φορά λεπτομέρειες ενός κόσμου που έχει χαθεί και σήμερα μοιάζει σα να μην υπήρξε ποτέ. Ένας χαρακτήρας φτάνει στο αεροδρόμιο στις 8 παρά τέταρτο για να επιβιβαστεί στην πτήση των 8, χωρίς άγχος. Άλλος λέει στον ταξιτζή να περιμένει καμμια δυο ώρες μέχρι να τελειώσει την επίσκεψή του σε σπίτι στα προάστεια. Ένας τρίτος μόλις προλαβαίνει το πλοίο για Μύκονο, το επόμενο είναι μετά από τρεις μέρες. Λίγα αλλά γρήγορα αυτοκίνητα κυκλοφορούν σε άδειους δρόμους, τα δημόσια τηλέφωνα σε ξενοδοχεία και περίπτερα κάνουν θραύση και οι εφημερίδες προσφέρουν κανονική ενημέρωση. Και το κάπνισμα είναι απόλαυση αλλά και απαραίτητο στοιχείο στις κοινωνικές συναναστροφές.
Διαβάζοντας στο ίντερνετ είδα πως η σειρά που η ΕΡΤ2 είχε γυρίσει με βάση το βιβλίο του Μαρή το 1987-1988 (κάπου 40 επεισόδια) έχει καταστραφεί καθώς στα χρόνια που ακολούθησαν έγραψαν από πάνω, όπως συνήθιζαν, αγώνες ποδοσφαίρου σβήνοντας τα επεισόδια από τις βιντεοκασέτες. Κανονικό έγκλημα καθώς για αρκετό κόσμο ήταν η καλύτερη σειρά εποχής που γύρισε η ΕΡΤ. Ίσως η εταιρία παραγωγής να έχει κρατήσει αντίγραφο. Το 2006, η τηλεόραση του Άλφα το γύρισε σε δύο επεισόδια στο πλαίσιο της σειράς “Οι ιστορίες του αστυνόμου Μπέκα”. Προφανώς από τσιγκουνιά, όλες οι ιστορίες (και αυτή) έχουν μεταφερθεί στη σημερινή εποχή κι έχουν χάσει μεγάλο μέρος από την ομορφιά τους. Κρίμα αν και το άνοιγμα στους τίτλους είναι πολύ καλό. Παρακάτω ένα μέρος από τη μουσική και τους τίτλους αρχής της σειράς του 1987.
Είναι λάθος να υποτιμά κανείς τη γαλλική μουσική σκηνή. Και το λάθος αυτό το κάνω πάρα πολύ συχνά. Κάθε τόσο, όμως, έρχεται μια δυνατή συναυλία για να μου δείξει πως και στην από εδώ πλευρά της Μάγχης έχει πολύ καλά συγκροτήματα. Τους Oaistar τους είχα δει πρώτη φορά τον Αύγουστο του 2006, στη λεγόμενη “Μεγάλη Πλατεία” της μικρής μας κωμόπολης. Τους ξαναείδα χτες στην πλατεία Ruppe, και πάλι στο ιστορικό κέντρο, στο πλαίσιο του καλοκαιρινού φεστιβάλ των Βρυξελλών.
Τα παιδιά είναι από τη Μασαλία και αυτό από μόνο του είναι μια πολύ καλή βάση. Οι Oaistar ήταν οι Gari (δεξιά κάτω) και Lux B στα φωνητικά πλαισιωμένοι από μουσικάρες που παίζουν δυνατά δείχνοντας την πλούσια παιδεία τους. Πολλοί από τους μουσικούς προέρχονται από ή συμμετέχουν στην κολλεκτίβα Massilia Sound System που από τη δεκαετία του 80 εκφράζει την ανήσυχη πλευρά της πόλης με τη δυνατή σκα-νταμπ-ραπ μουσική και τους κοινωνικά και πολιτικά φορτισμένους στίχους. Τον Ιούλιο ο Lux B πέθανε και έτσι χτες οι Oaistar είχαν μαζί τους έναν από τους ιδρυτές της Massilia Sound System, τον καταπληκτικό Papet Jali ή Papet J (αριστερά κάτω). Γι αυτό και η εμφάνιση είχε τίτλο Oaistar vs Papet J.
Ο κόσμος, λίγος στην αρχή, πύκνωνε όσο κυλούσε η βραδιά και χόρευε όλο και περισσότερο ακολουθώντας το συγκρότημα. Ήταν εντυπωσιακό πως άνθρωποι πολύ διαφορετικών μεταξύ τους ηλικιών ήξεραν και τραγουδούσαν τους στίχους. Οι Oaistar με τον Papet J έπαιξαν περίπου 1.30 ώρα καθώς ακολουθούσε κι άλλο γκρουπ (οι ψιλοαδιάφοροι Sergent Garcia, πάλι από τη Γαλλία). Και πάλι λίγο μας φάνηκε, θα μπορούσαν να παίξουν άλλο τόσο χωρίς ούτε να κουραστούν ούτε να κουράσουν με αυτό το πολύ ωραίο και δυνατό πάντρεμα ροκ, ραπ και σκα-πανκ στοιχεών. Στα επιπλέον θετικά της διοργάνωσης, το ότι δεν υπήρχε εισιτήριο καθώς και ότι το ποτήρι μπύρας είχε 1 ευρώ και το (νοστιμότατο) σάντουιτς λουκάνικο 2.
Στο δρόμο της επιστροφής, είπαμε να περάσουμε και από τη “μεγάλη πλατεία”, έτσι από περιέργεια. Είχε μουσικούς και (γαλλόφωνα) συγκροτήματα από το Κεμπέκ. Εκεί πέσαμε πάνω σε μια πραγματική περιπτωσάρα. Μια απίστευτη μορφή, κάτι σαν Γουόλτερ Ματάου και Ρεχάγκελ με φουντωτό μαλί, εξωφρενική αμφίεση και … 11 μουσικούς να τον πλαισιώνουν. Ο τύπος λέγεται Robert Charlebois και έχει τον αέρα τεράστιας μούρης. Σύμφωνα μάλιστα με την wiki είναι πράγματι μεγάλη μούρη για τους γαλλόφωνους. Παίζει με τον ίδιο ενθουσιασμό ροκ εν ρολ του 60 (τότε που έβγαλε και τον πρώτο του δίσκο), ποπ, μπαλάντα, και γενικά τα πάντα. Ήταν ένα διασκεδαστικό κλείσιμο σε αυτή την πρώτη συναυλιακή βραδιά της νέας περιόδου.
