“Ξηρόμετρα” στην Ικαρία: μια διαφορετική έκθεση (κείμενο, φωτό aka)

Στον Εύδηλο της Ικαρίας διοργανώθηκε το καλοκαίρι μια πολύ διαφορετική έκθεση έργων τέχνης. Σε ένα μαγαζί δίπλα στο πρακτορείο εφημερίδων, εκτέθηκαν οι δημιουργίες στη φυλακή Κορυδαλλού του Χριστόδουλου Ξηρού, που έχει καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη στη δίκη της “17 Νοέμβρη”. Φίλοι και συγγενείς κρατούσαν μέχρι αργά το βράδυ ανοιχτή την έκθεση με έργα φτιαγμένα από ευτελή υλικά, όπως λάμπες, λαστιχάκια, συρματάκια και κομμάτια ξύλου. Τα πιο εντυπωσιακά κομμάτια της έκθεσης είναι τα ρολόγια τοίχου αλλά και τα Ξηρόμετρα, ‘μηχανισμοί που μετράνε μεν την υγρασία, αλλά ταυτόχρονα έχει επιθυμηθεί να μετράνε, σ’ ένα συμβολικό επίπεδο και την ψυχοκοινωνική ξηρασία μιας κοινωνίας που βιώνει διαχωρισμένα τα πεδία πολιτικής και αισθητικής‘, όπως γράφει το λεύκωμα.

Τα περισσότερα έργα έχουν πουληθεί. Δίπλα στα πιο πολύπλοκα κρέμονται φύλλα τετραδίου με χειρόγραφες οδηγίες λειτουργίας, οι οποίες καταλήγουν παρέχοντας την διεύθυνση του κατασκευαστή (Φυλακές Κορυδαλλού, ειδική πτέρυγα) και το τηλέφωνό του (’συσκευή άγνωστης μάρκας, μάλλον όμως είναι Siemens, γιατί κάθε φορά που μιλάω το αυτί μου λαδώνεται‘), για δήλωση παραπόνων και, ακόμα καλύτερα, για νέες παραγγελίες. Ειδικά στην περίπτωση παραπόνων, ο δημιουργός προτείνει οι ενδιαφερόμενοι να απευθύνονται στο δικηγόρο του.

Ο Χριστόδουλος Ξηρός ασχολούνταν με την κατασκευή μουσικών οργάνων και ζούσε μόνιμα στην Ικαρία. Έτσι εξηγείται η μεγάλη προσέλευση του κόσμου στην έκθεση, αλλά και στο γλέντι για την οικονομική στήριξή του που διοργανώθηκε στις 23 Αυγούστου στο νησί.

Η τέχνη, το σκυλάκι, η εικονική δράση και η ζωή

Η ιστορία (αληθινή ή φάρσα) με τον καλλιτέχνη που φέρεται ότι εξέθεσε σε γκαλερί της Νικαράγουα αδέσποτο σκυλάκι, δεμένο, νηστικό και πεινασμένο, έχει προκαλέσει (εικονικά) κύματα (εικονικών) αντιδράσεων στον (εικονικό) κόσμο του διαδικτύου. Έχει γίνει όμως αφορμή για μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση. Το παρόν (β)λόγιο προτείνει το κείμενο που δημοσίευσε ο Elikas το οποίο μιλά για την υποκρισία, την ακαταμάχητη ευκολία της εικονικής δράσης, τα στερεότυπα αλλά και τον λανθάνοντα φασισμό. Προσυπογράφουμε με ενθουσιασμό.

Μισός αιώνας στρουμφάκια

Πριν από 50 χρόνια ο Γιόχαν και ο Πιρλουί, οι δύο ήρωες που δημιούργησε ο σκιτσογράφος από τις Βρυξέλλες, Πεγιό, ξεκινούσαν ακόμα μια περιπέτειά τους στο περιοδικό κόμικ Σπιρού, αυτή τη φορά για να βρουν μια μαγική φλογέρα. Οι δύο ήρωες ταξίδευαν συχνά σε περίεργα μέρη και συναντούσαν ακόμα πιο περίεργα πλάσματα. Σε εκείνο το τεύχος ήταν η σειρά να συναντήσουν κάτι περίεργα πλάσματα που έμοιαζαν με μικροσκοπικούς ανθρώπους με μια διαφορά. Ήταν μπλε. Τα ανθρωπάκια που επινόησε και σχεδίασε ο Πεγιό για το συγκεκριμένο τεύχος φορούσαν άσπρα σκουφάκια εκτός από τον ηλικιωμένο αρχηγό τους που φορούσε κόκκινο.

Κάπως έτσι γεννήθηκαν τα στρουμφάκια τα οποία πολύ γρήγορα πέρασαν τα σύνορα του Βελγίου και κατέκτησαν την υπόλοιπη Ευρώπη και τον κόσμο. Ο Πεγιό (πραγματικό όνομα Πιέρ Κάλιφορντ, πατέρας Άγγλος, μητέρα Βελγίδα) σχεδίασε και κυκλοφόρησε συνολικά 16 άλπουμ με τους μικρούς του ήρωες ενώ άλλα 10 κυκλοφόρησαν μετά τον θάνατό του, τα Χριστούγεννα του 1992. Τα στρουμφάκια έγιναν ακόμα πιο γνωστά από την αμερικανική σειρά κινουμένων σχεδίων που έφτασε τα 256 επεισόδια και προβάλλεται ακόμα σε 30 χώρες. Υπολογίζεται τέλος ότι έχουν πουλήσει ακόμα 10 εκατομμύρια CD με τα τραγούδια τους σε διάφορες γλώσσες.

Κι επειδή είναι πλέον μια πολύ μεγάλη και επιτυχημένη επιχείρηση δεν είναι καθόλου εύκολο να βρεις εικόνες τους για να ανεβάσεις χωρίς να φοβάσαι ότι θα σε τρέχουν για δικαιώματα. Γι αυτό και η παρούσα καταχώρηση περιορίζεται στην περιγραφή και στα τυπικά χρόνια πολλά. Και σε μια φωτό από τα προσωπικά μας στρουμφάκια στη ζούγκλα της … τραπεζαρίας.

Λιουμπλιάνα: Η απόλαυση του λάθους, ο καπιταλισμός και το όνειρο

“Η απόλαυση του να κάνεις κάτι λάθος” είναι το θέμα της παραπάνω εικόνας, της πρώτης από τις λίγες που κράτησα από τους τοίχους στη Λιουμπλιάνα. Επιλογή και παράθεση είναι κάπως αυθαίρετες όπως και όλα όσα περιλαμβάνονται σε αυτό το (β)λόγιο. Η Λιουμπλιάνα είναι πόλη με τοίχους πλούσιους σε συνθήματα και σκίτσα. Το παραπάνω έχει να κάνει με τις σεξουαλικές επιλογές του Σλοβένου (;) που το έγραψε καθώς αποτελούσε τμήμα σειράς συνθημάτων και σκίτσων με παρόμοιο περιεχόμενο.

Κάτι για τον καπιταλισμό γράφει το σύνθημα της παραπάνω φωτό. Η Σλοβενία είναι πλέον μια συνηθισμένη δυτικοευρωπαϊκή χώρα με επίσημο νόμισμα το ευρώ, οικονομία της αγοράς, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης της οποίας μάλιστα αναλαμβάνει την προεδρία τώρα την πρωτοχρονιά. Πιο καπιταλιστικά δε γίνεται τουλάχιστον σε αυτήν την πλευρά του Ατλαντικού.

Στον καπιταλισμό ο πολίτης είναι πρωτίστως καταναλωτής. Οι επιλογές του καθορίζουν τη λειτουργία της αγοράς και η κατανάλωση τροφοδοτεί την οικονομία, παράγοντας έσοδα και για το κράτος μέσω της φορολογίας. Ο καλός και πειθαρχημένος καταναλωτής είναι απολύτως απαραίτητος. Κάπως έτσι (φωτό πάνω) τον φαντάζεται ο Σλοβένος καλλιτέχνης του δρόμου.

Στο τέλος, μια θέση για το όνειρο. Ανάμεσα στα εορταστικά κιόσκια της χριστουγεννιάτικης αγοράς και τα ακριβά μαγαζιά με τις δυτικοευρωπαϊκές φίρμες. Δε χρειάζεται μετάφραση, η ελευθερία ακούγεται όμορφα σε όλες τις γλώσσες.

Άλκης, σύγχρονη τέχνη και μπύρες με θέα

Ο Άλκης εμφανίζεται κάθε απόγευμα. Τα πρωινά λείπει, κανείς δεν ξέρει πού. Με το που θα αρχίσει να βραδιάζει όμως, κάνει αισθητή την παρουσία του έξω στη βεράντα. Κάνει μια δυο βόλτες, κόβει κίνηση και βλέπει αν χρειάζεται να επισκευάσει τα δίχτυα που έχει απλώσει. Καμμιά φορά τσιμπάει και κάτι που θα βρει στο δρόμο του ή που του έχουν αφήσει οι φίλοι του, όπως το σποράκι στη φωτό.

Δυο χρόνια στο διαμέρισμα, με τη λεμονιά πάντα στην ίδια γλάστρα να μην έχει πάρει ούτε ένα εκατοστό ύψους, αποτέλεσμα αδέξιου κλαδέματος, υπάρχει ένα δέσιμο με τον Άλκη και τον όμορφο ιστό του. Κι έτσι η έκπληξη την Παρασκευή στο Λονδίνο ήταν μάλλον ευχάριστη. Μια μεγάλη πανέμορφη αράχνη κοσμεί εδώ και λίγες μέρες την είσοδο της σύγχρονης Τέιτ.

Η Λουίζ Μπουρζουά, έργα της οποίας εκτίθενται στην Τέιτ, έχει ονομάσει την αράχνη της “Μαμά”. Κι εξηγεί τους λόγους παίρνοντας ένα ένα τα θετικά χαρακτηριστικά της αράχνης και ανιχνεύοντας την ύπαρξή τους στο πρόσωπο της μητέρας. Η βόλτα δεν περιλάμβανε άλλο έργο της Μπουρζουά πέραν της αράχνης, καθώς ήταν δυστυχώς αργά. Ο χρόνος είχε περάσει γρήγορα στην έκθεση “Ο κόσμος ως σκηνή“, η οποία σε διπλανή αίθουσα της Τέιτ φιλοξενούσε σύγχρονα έργα (τα πιο πολλά του 2007) νεαρών καλλιτεχνών από διάφορα κράτη. Κοινό τους χαρακτηριστικό η αντίληψη του βιώματος ως αναπαράσταση και η έμφαση στα θεατρικά χαρακτηριστικά της καθημερινότητας.

Κάποια έργα ήταν πολύ περίεργα, όπως για παράδειγμα οι δύο κύκλοι από ψηλούς μακρόστενους ορθογώνιους καθρέφτες που περιστρέφονταν αργά γύρω από το θεατή αναπαράγοντας το είδωλο το δικό του αλλά και του περιβάλλοντος χώρου. Άλλα ήταν σαρκαστικά, όπως η αναπαράσταση σε φυσικό μέγεθος ενός κουρείου Μεξικανών στο Λος Άντζελες. Κι ένα ήταν σούπερ εντυπωσιακό. Μια έκθεση αντικειμένων από την απεργία των ανθρακωρύχων κατά της κυβέρνησης Θάτσερ, στη δεκαετία του 80. Και κυρίως το φιλμάκι διάρκειας μιας ώρας με την προετοιμασία της αναπαράστασης, νωρίτερα φέτος, της μεγάλης μάχης των ανθρακωρύχων με την αστυνομία στα λιβάδια του Οργκριβ του νότιου Γιόρκσιρ, το 1984. Σκηνοθέτης του εκθέματος/αναπαράστασης ο Τζέρεμι Ντέλερ ο οποίος το 2004 είχε τιμηθεί με το βραβείο Τέρνερ για μια άλλη βιντεοταινία του με θέμα τη γενέτειρα του προέδρου των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους.

Στο ισόγειο της σύγχρονης Τέιτ κυριαρχεί το “ρήγμα“. Είναι μια εγκατάσταση της Ντόρις Σαλσέντο στη μεγάλη αίθουσα όπου κάποτε βρισκόταν η τεράστια τουρμπίνα (το κτίριο πριν γίνει ναός της σύγχρονης τέχνης, ήταν σταθμός παραγωγής ενέργειας). Το ρήγμα διασχίζει κατά μήκος την αίθουσα με μια δυο μικρές διακλαδώσεις κάπου προς το κέντρο. Στην αρχή μοιάζει με πειστική ζωγραφιά στο πάτωμα. Σκύβοντας διαπιστώνεις ότι το ρήγμα είναι πραγματικό, σκαμμένο σε συνολικό μήκος 167 μέτρων. Μόλις ολοκληρωθεί η έκθεσή του, λένε ότι θα το σκεπάσουν χρησιμοποιώντας κάπως διαφορετικό χρώμα έτσι ώστε το σημάδι να θυμίζει την παρουσία του - κάτι σαν μόνιμο σημάδι από τραύμα.

Την ημέρα πάντως είχε ήδη σημαδέψει η έκθεση “Ζωγραφική της σύγχρονης ζωής” που φιλοξενείται λίγα μέτρα πιο πέρα, στη γκαλερί Χέιγουορντ. Μια εντυπωσιακή συλλογή περισσότερων από 100 πινάκων από 22 ζωγράφους . Κοινό χαρακτηριστικό των έργων είναι το ότι χρησιμοποίησαν ως βάση και σημείο αναφοράς φωτογραφίες τις οποίες “μετέφρασαν” σε πίνακες. Το παιχνίδι είναι πολύ όμορφο. Το πέρασμα από την ρεαλιστική απεικόνιση της στιγμής στη φωτογραφία, στο ειδικό βάρος της ζωγραφισμένης εικόνας που αποπνέει μάκρος χρόνου θέτει πολλά και ενδιαφέροντα ζητήματα. Όπως το τι αντιλαμβανόμαστε ως εικόνα γενικώς και ως καλλιτεχνική απεικόνιση ειδικότερα. Το βιβλίο της έκθεσης είναι κι αυτό εντυπωσιακό και αξίζει τις 22 λίρες του. Κυρίως για τα κείμενα που φιλοξενεί πολλά από τα οποία έχουν πραγματικά κερδίσει τη θέση τους στον τοίχο ανάμεσα στα έργα.

Καθώς έπεσε το βράδυ της Παρασκευής η παμπ πάνω στο ποτάμι, δίπλα στη σύγχρονη Τέιτ, πρόσφερε τραπεζάκια έξω και μαγική θέα στο Σίτι. Με την απαγόρευση του καπνίσματος στις αγγλικές παμπ, πολύς κόσμος προτιμά πλέον να κάθεται έξω. Οι παμπ έχουν ανταποκριθεί στη νέα ζήτηση προσφέροντας θερμάστρες και κουβερτούλες για το κρύο. Το ίδιο συνεργάσιμος φαίνεται να είναι, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, και ο καιρός.