Καφές, εξυπηρέτηση και κουβέρτα στο Μόναχο

Το καφέ Ταμπόζι (Tambosi, φωτό επάνω), στο Μόναχο, ήταν μια πραγματική όαση εξυπηρέτησης και ποιόητας και μάλιστα σε εξαιρετικές τιμές. Σα να λέμε το ακριβώς αντίθετο από τη σαχλαμάρα στη Βιέννη που περιγράφεται στην προηγούμενη καταχώρηση. Βρεθήκαμε στο Ταμπόζι δύο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, ίσα ίσα για έναν καφέ. Κάτσαμε τελικά μία ώρα. Το μαγαζί είχε τα πάντα. Πολύ φιλικό και εξυπηρετικό προσωπικό, εξαιρετικό και φτηνό εσπρέσο, ευρωπαϊκές εφημερίδες, και ασύρματο ίντερνετ. Το τελευταίο μάλιστα ήταν δωρεάν σε αντίθεση με το παράρτημα της αμερικάνικης αλυσίδας ακριβώς δίπλα όπου πλήρωνες για να συνδεθείς.

Λίγοι πελάτες απολάμβαναν τη μεσημεριανή ηρεμία και την εφημερίδα τους μέσα (φωτό επάνω) στο χριστουγεννιάτικα διακοσμημένο καφέ, ενώ αρκετοί κάθονταν στα τραπεζάκια έξω όπου είχε μεν ήλιο αλλά με κάτι δοντάρες από εδώ μέχρι το Μόναχο - η θερμοκρασία ήταν γύρω στους 3 βαθμούς. Το φοβερό ήταν πως επάνω σε κάθε καρεκλάκι έξω, το κατάστημα είχε βάλει μια κουβέρτα για να ζεσταίνουν τα ποδαράκια τους οι θαμώνες. Κουβέρτα αντί για θερμάστρα υγραερίου καθώς οι καλοί Γερμανοί δε ήθελαν να επιβαρύνουν το περιβάλλον καταναλώνοντας άσκοπα ενέργεια.

Αυτό με τις κουβέρτες πρέπει να είναι αρκετά διαδεδομένο κόλπο στη Γερμανία. Το είδαμε και τον περασμένο Μάιο στο Βερολίνο, στα δύο “ρώσικα” και πολύ δημοφιλή μπαρ στο Πρεντσλάουερ Μπεργκ όπου, το Σαββατόβραδο, κόσμος πολύς απολάμβανε τη μπύρα του έξω αντιμετωπίζοντας την παγωνιά με κουβέρτες. Με κάτι τέτοια οι Γερμανοί ήταν έτοιμοι για την απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους που ισχύει πλέον στη Γερμανία από την πρωτοχρονιά. Πρακτικοί άνθρωποι. Υπάρχει περίπτωση να δούμε και στα ελληνικά μαγαζιά τη μόδα της κουβέρτας; Μάλλον απίθανο. Οι θερμάστρες έχουν ήδη επικρατήσει πλήρως. Η φτηνή, πρακτική και κάπως πιο οικολογκή κουβέρτα δεν είναι αρκετά … “σικ”.

Ντοκουμέντα ΧΙΙ: Τέχνη και πολιτική και ο,τιδήποτε

Δεν υπάρχει πιο κεντρικό μέρος στη Γερμανία από το Κάσελ. Κεντρικό και μαζί απόμακρο. Αλλά και βολική στάση στο δρόμο για Βερολίνο ή για Αμβούργο. Πνιγμένη στο πράσινο και στην πλήξη, αυτή η σχεδόν αδιάφορη πόλη των 200.000 κατοίκων αλλάζει όψη κάθε πέντε χρόνια και μεταμορφώνεται σε κέντρο της σύγχρονης τέχνης. Ο λόγος της μεταμόρφωσης είναι η έκθεση Ντοκουμέντα, που φιλοξενείται σε έξι χώρους της πόλης (ένας από αυτούς, η Ορανζερί στη φωτό, επάνω) και φέτος συμπλήρωσε τις 12 διοργανώσεις.

Η Ντοκουμέντα (άλλη καταχώρηση από τον Γ.Κ. εδώ) θέλει να είναι κάθε πέντε χρόνια ο καθρέφτης της σύγχρονης τέχνης. Δεν ξέρω αν το πετυχαίνει. Κυρίως επειδή δεν ξέρω και πολλά από σύγχρονη τέχνη. Ξέρω όμως ότι μερικά πράγματα στη φετινή ντοκουμέντα με εντυπωσίασαν. Όπως το δωμάτιο το λουσμένο στο πορτοκαλί φως με το ραδιόφωνο στη μέση, οι τεράστιοι πίνακες με σχηματικές αναπαραστάσεις της αποικιοκρατίας στο Κογκό, το πολυθέαμα με δήθεν βίντεο εποχής, παλιωμένες σέπια φωτογραφίες και αναπαραστάσεις όπου η καλλιτέχνης βάζει τον εαυτό της να πρωταγωνιστεί ως νοσοκόμα στην εκστρατεία της Κριμαίας και τα πολλά πολιτικά θέματα,από τη σύγκρουση Ισραήλ-Παλαιστινίων μέχρι την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.

Εντυπωσιακός και ο τοίχος από χαρτί με τις φυτεμένες τηλεοράσεις και τα εκθέματα που έμοιαζαν με παραδοσιακές αφρικανικές μάσκες για να αποδειχτεί τελικά ότι ήταν μπιτόνια βενζίνης, ποτιστήρια και άλλα πλαστικά δοχεία κατάλληλα βαμμένα και διακοσμημένα (φωτό επάνω). Από την άλλη πλευρά οι χρονολογίες δημιουργίας αρκετών εκθεμάτων δεν περιορίζονταν στον 21ο αιώνα αλλά έφταναν μέχρι και τη δεκαετία του 1950. Δημιουργώντας αρκετά ερωτηματικά ως προς το “σύγχρονο” του πράγματος.

Η μιάμιση μέρα παραμονής στο Κάσελ, στο τελευταίο Σαββατοκύριακο της Ντοκουμέντα (22και 23 Σεπτέμβρη), έφτασε για τους πέντε από τους έξι χώρους της έκθεσης. Μεταξύ αυτών ο κεντρικός σιδηροδρομικός σταθμός που έχει μεταμορφωθεί σε Σταθμό Τέχνης (Kulturbahn) και που το βράδυ του Σαββάτου φιλοξένησε επίδειξη μόδας από τη Σενεγάλη. Η Ντοκουμέντα άφησε μάλλον ανάμικτα αισθήματα. Η παράθεση εκθεμάτων δημιουργούσε κάποιες φορές την έκπληξη ίσως και την απορία και την αμηχανία και αυτό είναι γενικά καλό πράγμα. Η άλλη ματιά, αυτή που σε βγάζει από τα νερά σου και σου δίνει μια εντελώς διαφορετική προοπτική είναι ωραία ιστορία στην τέχνη. Άλλοτε πάλι η έκθεση έμοιαζε με μια απλή προσπάθεια του δημιουργού ή του επιμελητή να εντυπωσιάσει με κλισέ και βαρύγδουπες δήθεν ψαγμένες εκφράσεις όπως αυτή η καραμπινάτη σαχλαμάρα παρακάτω.

Δεν είναι καθόλου σίγουρο αν οι απλές γραμμές και τελείες επάνω σε άδειες επιφάνειες ήταν κριτική στην προσποίηση και την υπεροψία ή η ίδια η προσποίηση και η υπεροψία. Το πάρτυ όμως ήταν ωραίο. Γιατί, με τόσο κόσμο να απολαμβάνει τη βόλτα του στο ηλιόλουστο Κάσελ, στους πεζόδρομους που ένωναν τα μουσεία και τις αίθουσες, με τόσους μικροπωλητές, πλανόδιους μουσικούς, πάγκους με μπύρες και λουκάνικα, υπήρχε έντονη η αίσθηση μιας μεγάλης λαϊκής γιορτής ανοιχτή στον κόσμο και τη συμμετοχή. Και τελικά αυτή είναι η εντύπωση που μένει.

Στα θετικά της ιστορίας και το δωμάτιο που βρέθηκε την τελευταία στιγμή σε κεντρικό ξενοδοχείο, λόγω ακύρωσης (στα 120 ευρώ το δίκλινο με πρωινό). Αλλά πάνω από όλα η βραδυά στο Burgerstolz und Stadtfrieden τον εναλλακτικό, αυτόνομο και σούπερ κινηματικό πολυχώρο έκφρασης κοντά στον Kulturbahn. Εκεί όπου οι νέοι του Κάσελ, εκθέτουν, αμφισβητούν, σαρκάζουν, ανταλλάσσουν εμπειρίες και ιστορίες αλλά και πίνουν, χορεύουν και περνούν καλά, κάθε χρόνο, όλο το χρόνο.

Documenta XII - ανοιχτοί ορίζοντες (κείμενο και φωτό Γ.Κ.*)

 

Η Documenta διεξάγεται κάθε πέντε χρόνια στο Κάσσελ της Γερμανίας. Δημιουργήθηκε στην δεκαετία του 1950 με κύριο στόχο να συμφιλιώσει μία καταρρακωμένη κοινωνία με την μοντέρνα τέχνη. Στη συνέχεια, βέβαια, εξελίχθηκε σε ένα από τα σπουδαιότερα γεγονότα της σύγχρονης τέχνης παγκοσμίως, σε έναν σεισμογράφο των τάσεων της κάθε εποχής.

Η δωδέκατη Documenta άρχισε φέτος στις 16 Ιουνίου και θα συνεχιστεί ως τις 23 Σεπτεμβρίου. Τα εκθέματα φιλοξενούνται κυρίως σε έξι κλειστούς χώρους, μερικά όμως είναι και υπαίθρια. Πολλά είδη τέχνης (φωτογραφία, ζωγραφική, σκίτσο, βίντεο, κινηματογράφος, γλυπτική, χορός, εγκαταστάσεις) από όλες τις γωνιές του κόσμου, όπως και τεράστια ποικιλία τεχνοτροπιών και θεμάτων.

 

Όπως αναφέρει στην εισαγωγή του και το επίσημο βιβλίο-κατάλογος της Documenta XII, η μεγάλη έκθεση δεν έχει φόρμα ούτε κεντρικό θέμα. Δεδομένης της έκτασής της κάτι τέτοιο θα ήταν μάλλον μάταιο. Oι διοργανωτές παρουσίασαν, ωστόσο, τρία κεντρικά ερωτήματα-λάιτμοτίφ τα οποία θα μπορούσαν να προσφέρουν κάποιον προσανατολισμό. Είναι ο μοντερνισμός η αρχαιότητά μας; Τι είναι «γυμνή», εκτεθειμένη, άμεση (“bare”) ζωή; Τι πρέπει να γίνει σχετικά με την καλλιτεχνική παιδεία;

Ελλείψει σχετικού υπόβαθρου απέφυγα τις παραπάνω θεωρητικές αναζητήσεις. Απόλαυσα όμως την Documenta ως ένα μεγάλο πανηγύρι τέχνης, έμπνευσης, κοσμοπολιτισμού και ανοικτών οριζόντων. Ατμόσφαιρα ζωντανή, χρωματιστή, σε μία όμορφη και φιλόξενη πόλη, συμπύκνωση του καλλιτεχνικού σύμπαντος για εκατό μέρες. Και επίσης ένα συναρπαστικό ταξίδι στα μήκη και πλάτη της ανθρώπινης επινοητικότητας ανά τον πλανήτη. Η δροσερή ζωγραφική της Γιαπωνέζας Ryoko. Τα χάλκινα τανκς του Ρώσου Osmolovsky. Τα συρτάρια του Βούλγαρου μυστικού πράκτορα Solakov. Οι φωτογραφίες της Παλαιστίνιας Shibli και του Κονγκολέζου Tillim. Το εργαστήριο βιολογικού πολέμου του Ισπανού Manglano-Ovalle.

 

Αν μπορείτε και προλαβαίνετε φέτος, μην την χάσετε. Αλλιώς, σημειώστε την στο ημερολόγιό σας για το καλοκαίρι του 2012, όπως και όλων των ετών που λήγουν σε 2 και 7.

(* Γιάννης Καραμήτσιος)

Μην ξανακούσω κακίες για τον ΟΣΕ

Επιστροφή από διήμερο ταξίδι για δουλειά στη Γερμανία, σιδηροδρομικώς, και μην ξανακούσω γκρίνιες για τα τραίνα στην Ελλάδα. Χρησιμοποίησα τρία τραίνα, μια υπερταχεία Thalys της κοινοπραξίας δηλαδή των βελγικών, γαλλικών, ολλανδικών και γερμανικών σιδηροδρόμων, ένα ICE (σούπερ γρήγορο ιντερσίτυ) των γερμανικών σιδηροδρόμων και μια νυχτερινή ιντερσίτυ κλινάμαξα πάλι γερμανική. Ε, και στα τρία υπήρχε καθυστέρηση!

Το πρώτο έφτασε Κολωνία με παραπάνω από μισή ώρα καθυστέρηση επί συνολικού δρομολογίου 2,5 ωρών. Έτσι, ένα σωρό συνεπιβάτες μου έχασαν ανταποκρίσεις πάλι με το τραίνο ενώ κάποιοι ακόμα πιο άτυχοι έχασαν το αεροπλάνο. Προσπαθούσαν να βρουν κάποιον για να διαμαρτυρηθούν, αλλά έπεφταν σε τοίχους. Τελικά εμφανίστηκε ένας “υπεύθυνος” ο οποίος τους είπε πως “δεν πρέπει να κλείνουν ανταποκρίσεις τόσο κοντά στην ώρα άφιξης”!

Κατά τύχη, η δική μου ανταπόκριση για Βερολίνο ήταν μία ώρα μετά την άφιξη στην Κολωνία, άρα τη γλίτωσα. Το ICE, το καμάρι των γερμανικών σιδηροδρόμων, παρά το ότι έπιανε σε κάποια σημεία ταχύτητα άνω των 240 χιλιομέτρων την ώρα όπως μας ενημέρωναν οθόνες υψηλής τεχνολογίας, κατάφερε και αυτό να φτάσει με 15 λεπτά καθυστέρηση στον κεντρικό σταθμό της γερμανικής πρωτεύουσας (φωτό τυχαίως καλλιτεχνική όπου η διπλή πορτοκαλί γραμμή είναι τραίνο που περνά). Και στην επιστροφή όμως, πριν λίγες ώρες, από το Βερολίνο στη μικρή μας κωμόπολη, πάλι είχαμε καθυστέρηση αυτή τη φορά 20 λεπτών. Γερμανικός προγραμματισμός και ακρίβεια, έλα τώρα …