It’s a free world: Ο Κεν Λόουτς, οι μετανάστες, και η επιστροφή στη βαρβαρότητα


Στην εποχή της κυριαρχίας των χολυγουντιανών υπερπαραγωγών και των πολυκινηματογράφων, το να δεις μια ταινία του Κεν Λόουτς σε μια τόσο ωραία αίθουσα όπως αυτή του Μποζάρ είναι τύχη. Το να έχεις και τον ίδιο τον Άγγλο σκηνοθέτη επί σκηνής να απαντά σε ερωτήσεις (φωτό κάτω) είναι ευτυχία. Ο Λόουτς ήρθε στη μικρή μας κωμόπολη (που με κάτι τέτοια μεγαλώνει λίγο) για να παρουσιάσει, σε αβάν πρεμιέρ, τη νέα του ταινία με τίτλο «It’s a free world«, στα ελληνικά «Ελεύθερος κόσμος».

loach1

Η ιστορία είναι απλή. Μετανάστες από την ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή συρρέουν με κάθε μέσο στο Λονδίνο για να βρουν δουλειά. Οποιαδήποτε δουλειά. Γι αυτό φροντίζουν εταιρείες ευρέσεως εργασίας. Στρατολογούν φτηνούς εργαζόμενους σε Πολωνία, Ουκρανία και αλλού. Κάνουν και λίγο τα στραβά μάτια όταν κάποιοι δεν έχουν χαρτιά. Αυτοί είναι οι πιο υπάκουοι επειδή φοβούνται περισσότερο. Έτσι προκύπτουν φτηνοί και βολικοί εργάτες απαραίτητοι σε εταιρείες που καίγονται να κρατήσουν χαμηλά το κόστος παραγωγής για να μπορέσουν να πωλήσουν το προϊόν τους φτηνά στο σούπερμάρκετ. Σε αντάλλαγμα για αυτές τις «υπηρεσίες» οι εταιρείες ευρέσεως εργασίας κρατούν ένα μέρος από την αμοιβή των εργατών.

Ο Λόουτς δείχνει πως πρόκειται για ένα σύγχρονο δουλεμπόριο με τη διαφορά ότι σήμερα ο δούλος πληρώνει κιόλας πρόθυμα για τις αλυσίδες του και τα έξοδα μεταφοράς του στο σκλαβοπάζαρο. Και το δείχνει με έναν περίεργο τρόπο, από την οπτική γωνία του δουλέμπορου, τον οποίο παρουσιάζει όχι ως τέρας αλλά ως άνθρωπο και μάλιστα προερχόμενο από την εργατική τάξη που είναι αποφασισμένος να κάνει τα πάντα για να επιβιώσει ακόμα κι αν χρειαστεί να πατήσει επί πτωμάτων. Όλα αυτά σε μια διαρκώς πιο ανταγωνιστική κοινωνία-ζούγκλα, όπου η επιβίωση προϋποθέτει έναν αδιάκοπο μοναχικό αγώνα κατά πάντων.

Η υπόθεση: Η Άντζι (φωτό επάνω, στο κέντρο) απολύεται από μια τέτοια εταιρεία στρατολόγησης φτηνών εργαζομένων από ανατολικές χώρες. Είναι Αγγλίδα, κόρη λιμενεργάτη, και το λέει η καρδιά της. Είναι όμως και χωρισμένη μητέρα ενός 10χρονου παιδιού με χρέη σε κάρτες και δάνεια που τρέχουν. Αποφασίζει ότι ο μόνος τρόπος να ξεχρεώσει και να μεγαλώσει το παιδί της είναι να φτιάξει στα γρήγορα μια δική της εταιρεία μαζί με τη φίλη της τη Ρόουζ. Στην πορεία βλέπει κατάματα τον πόνο που προκαλεί και θα χρειαστεί να πάρει μερικές αποφάσεις.

«Πήραμε από την αρχή την απόφαση να μη γυρίσουμε ταινία τρόμου», είπε ο Λόουτς στην παρουσίαση. «Μιλήσαμε με εκατοντάδες μετανάστες και ακούσαμε εκατοντάδες ιστορίες φρίκης, στυγνής εκμετάλλευσης και εργασίας που οδήγησε στο θάνατο από εξάντληση. Πρόθεσή μας ήταν να δείξουμε ότι η παράνομη εργασία και μετανάστευση δεν είναι ένα περιθωριακό φαινόμενο, αλλά βρισκεται στην καρδιά της οικονομίας μας. Και είναι πίσω από όλα τα φτηνά προϊόντα που αγοράζουμε στο σούπερμάρκετ».

Η αιτία για όλα αυτά είναι η απαίτηση των εταιρειών για ολοένα και πιο μεγάλα κέρδη και η απόφαση των κυβερνήσεων να διατηρήσουν τις τιμές χαμηλές, με κάθε κόστος. «Πριν 30 χρόνια έπαιρνες ένα πτυχίο, μια εκπαίδευση, ή μάθαινες μια τέχνη, εύρισκες μια δουλειά και μπορούσες να βασιστείς ότι θα την κρατήσεις μέχρι να αποφασίσεις να φύγεις ή να βγεις στη σύνταξη. Σήμερα πρέπει να είσαι ευέλικτος, να αλλάζεις δουλειά συνεχώς, να δουλεύεις ευκαιριακά ή με ημιαπασχόληση, ή ακόμα με δελτίο παροχής υπηρεσιών, ουσιαστικά χωρίς ασφάλεια και με χαμηλές αμοιβές. Πρόκειται για μια δραματική αλλαγή για την οποία ουδέποτε ερωτηθήκαμε και για την οποία ποτέ δεν ψηφίσαμε», είπε ο Λόουτς μιλώντας μετά την προβολή.

Και πρόσθεσε: «Σε αυτό το πλαίσιο, ο παράνομος, φτηνός, φοβισμένος και υπάκουος μετανάστης είναι απαραίτητος στο σύστημα και στις εταιρείες για να συμπιέσει προς τα κάτω τις αμοιβές και να διατηρησει την παρούσα ισορροπία της οικονομίας. Το κράτος υποκρίνεται πως λαμβάνει μέτρα, ενώ ουσιαστικά αδαφορεί. Στη Βρετανία, όπου υπάρχουν τρία κόμματα που υπηρετούν το κεφάλαιο και τις εταιρείες εις βάρος των πολιτών, η επιθεώρηση εργασίας ουσιαστικά δε λειτουργεί λόγω έλλειψης προσωπικού».

Ο Άγγλος σκηνοθέτης ρωτήθηκε ποια λύση προτείνει. «Δεν υπάρχουν άλλες λύσεις εκτός μία. Όπως έλεγαν οι παλιοί αμερικανοί συνδικαλιστές, ‘ευαισθητοποιήστε, εκπαιδεύστε, οργανώστε’. Οι ταινίες μου μπορούν να προσφέρουν κάτι μόνο ως προς το πρώτο. Από εκεί και μετά είναι στο χέρι του καθενός από εμάς και των συνδικάτων που σήμερα υπολειτουργούν, να αλλάξουμε την κατάσταση.» Ο Λόουτς καταχειροκροτήθηκε πολλές φορές από την κατάμεστη αίθουσα. Ιδίως όταν αναφερόμενος στο ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είπε πως αυτή αποτελεί σήμερα μέρος του προβλήματος καθώς ουσιαστικά επιβάλλει την ιδιωτικοποίηση δημόσιων αγαθών. «Χρειαζόμαστε την Ευρώπη, όχι όμως οποιαδήποτε Ευρώπη», είπε για να διευκρινήσει αμέσως: «Χρειαζόμαστε την Ευρώπη των λαών».

Η ταινία είναι από αυτές που δεν χάνονται, όχι μόνο γι αυτά που είπε εκτός ταινίας ο Λόουτς αλλά κυρίως για αυτά που λέει μέσα από τα πλάνα του και από την καταπληκτική ερμηνεία της Κίρστον Γουέρινγκ. Παρακάτω το τρέιλερ.

Advertisements

13 thoughts on “It’s a free world: Ο Κεν Λόουτς, οι μετανάστες, και η επιστροφή στη βαρβαρότητα

  1. Καλησπέρα Chumba!
    Είχα ορκιστεί να μην δω ξανά Κεν Λόουτς γιατί με ρίχνει τόσος ρεαλισμός!
    Όταν είχα δει το «βροχή από πέτρες» είχα ψυχοπλακωθεί τρελά (σινεμά Όπερα, Αθήνα, πριν 12 χρόνια;! Κάτι τέτοιο!) και είχα ορκιστεί πως δεν ξαναβλέπω Λόουτς.
    Αμ δε! Είδα και ξανα-είδα και ξανα-είδα! Είναι πολύ καλός σε αυτό που κάνει και επειδή τυχαίνει να γνωρίζω πάρα πολλούς Άγγλους-Ουαλλούς-Ιρλανδούς-Σκοτσέζους… ξέρω από πρώτο χέρι πως αυτά που βλέπουμε στις ταινίες του είναι αληθινότατα!

    (γεγονός που με ρίχνει τριπλά!!!)

    Να σου πω τη μαύρη αλήθεια, αυτή τη φορά η ταινία (όπως την περιγράφεις) δεν είναι ΜΑΥΡΗ αρκετά (δεν αντέχω να βλέπω φτωχούς ανθρώπους!!!!!) αλλά αγγίζει άλλα «λεπτά σημεία». Αφού κράζει την Ευρώπη που δεν είναι των λαών αλλά των συμφερόντων, θα την ξανακάνω την εξαίρεση πρόπαμπλι και θα τη δω!

    Θηρίο-οθόνη δεν έχω ακόμα, περιμένω να πέσουν κι άλλο οι τιμές να αποκτήσω κι εγώ ένα τέρας/plasma…

    Σινεμά πλέον πηγαίνω μόνο όταν υπάρχει πολύ σοβαρός λόγος. Οι… σοβαροί μου λόγοι συνήθως έρχονται από Γαλλία (καλό ευρωπαϊκό κινηματογράφο προσπαθώ να βλέπω στις αίθουσες) αλλά πολύ συχνά πηγαίνω σε πρεμιέρες-σαββατοκύριακα μεσημέρι-και βλέπω μαυρίλες μεσημεριάτικα-πέντε η ώρα με βρίσκει ράκος να πίνω σφηνάκια στα μπαράκια του σινεμά… πω, πω, πολλά είπα!!
    Ο Γουίλ Σμιθ στο ντιβιντί λοιπόν, σινεμά θέλω να δω τον Χριστουγεννιάτικο Εφιάλτη, ξανά, με 3d γυαλιά και με μία μεγάλη σακούλα αφράτες καραμελίτσες που λατρεύω!!

    Φιλιά πολλά!

  2. Καλημέρα Φαίη!
    Τον εφιάλτη θέλω κι εγώ να τον ξαναδώ με τρισδιάστατα εφέ κλπ. Αλλά γαλλικό σινεμά δύσκολα. Όχι ότι δε μου αρέσει, το αντίθετο (εντάξει γελάω λίγο με τα επαγγέλματα στυλ «κουρδιστής πιάνου» που έχουν οι πρωταγωνιστές). Το δύσκολο είναι η γλώσσα. Επειδή εδώ είναι (και) γαλλόφωνη χώρα, αν πάω να δω γαλλόφωνη ταινία το πολύ να έχω στη διάθεσή μου υπότιτλους στα ολλανδικά, οπότε όπως καταλαβαίνεις βλέπω γαλλικές ταινίες όταν έρχομαι στην Ελλάδα.
    Σινεμά όμως πηγαίνω πολύ πολύ συχνά. Δεν υπάρχει τίποτα σαν τη μεγάλη οθόνη. Στη μικρή της τηλεόρασης βλέπεις άλλη ταινία κυριολεκτικά. Αφράτες καραμελίτσες δεν παίζουν εδώ. Έχει όμως πολύ καλά νάτσος με λιωμένο τυρί και καυτερές πιπεριές χαλαπένιος (εγγυημένος λόξυγγας από το κάψιμο) και παγωτό Ben & Jerry’s – από τα πολύ αγαπημένα μου.
    Φιλιααααααά (και ψυχραιμία σήμερα με το ματσάκι)

  3. Ζητώ την άδεια – ίσως να το κάνω – να αντιγράψω το ποστ στο δικό μου ή μπορεί να το κάνω με λινκγ. Τί λετε, αγαπητέ μου;

  4. Παράθεμα: buzz

  5. H ταινία είναι ενδιαφέρουσα και ξεφεύγει από το μοτίβο των προηγούμενων ταινιών του Κεν Λοουτς που οι ήρωες μπορούσαν εύκολα να διαχωριστούν σε καλούς και κακούς με μια μανιχαϊστική και ενδεχομένως απλουστευτική λογική (που εμένα πάντως μου άρεσε..) Εδώ οι θύτες και τα θύματα (τόσο η Άντζι όσο ακόμα και οι μετανάστες) εναλλάσσουν ρόλους.Βασικός θύτης είναι φυσικά οι πολυεθνικές και το σύστημα που τις στηρίζει, παρόλα αυτά η σύγκρουση συμφερόντων μεταφέρεται στα θύματα. Επαναλαμβάνω αρκετα χρήσιμη ταινία, αλλά εγώ είμαι πιο παραδοσιακή..

  6. Εκτός από «χρήσιμη» δεν ήταν και ωραία η ταινία; Εξάλλου ο Λόουτς έκανε κοινωνικό δράμα όχι ντοκιμαντέρ. Και έχει πάρα πολύ ωραία πλάνα και εξαιρετικές ερμηνείες, η ταινία.

    Όσο για το ρόλο των εταιρειών, συμφωνώ πως είναι θύτες με δύο ενστάσεις. Πρώτον ότι δεν είναι μόνο οι πολυεθνικές καθώς η εταιρεία της Άντζι και της φίλης της είναι σχεδόν προσωπική εταιρεία και εκμεταλλεύεται το σύμπαν, και δεύτερον πως θύτης είναι και ο άνθρωπος που δεν έχει καμμία αναστολή να εκμεταλλευτεί άλλους ανθρώπους. Στο φινάλε, αν δεν υπήρχαν άνθρωποι στυγνοί εκμεταλλευτές και κερδοσκόποι, οι εταιρείες θα έμοιαζαν με φιλανθρωπικά ιδρύματα.

  7. Σωστά, αλλά υπονοείται ότι πάνω και πέρα από την Άντζι υπάρχει ένα σύστημα που εξωθεί τους ανθρώπους σε τέτοιες συμπεριφορές. Και στην προκειμένη περίπτωση, γυναίκες, μόνες,με παιδί, από φτωχά στρώματα που ξεκινούν αρχικά με κάποιες ευαισθησίες, τις οποίες εγκαταλείπουν στη συνέχεια. Αλλά και από την πλευρά των μεταναστών δείχνει την ωμή,αν και δικαιολογημένη, βία απέναντι σε μία γυναίκα, η οποία ενδεχομένως και να συντελεί στην πλήρη αναισθητοποίησή της. Για αυτούς τους θύτες και ταυτόχρονα θύματα, ο Λόουτς δίνει άλλοθι. Επαναλαμβάνω ότι δεν είναι τυχαίο που στην Άντζι αναγνωρίζεις πολλά στοιχεία θύματος.Δε σου λέω πάντως ότι συμφωνώ απόλυτα μαζί του, πιστεύω ότι έχουμε ευθύνη για τις επιλογές μας ανεξάρτητα από τις κοινωνικές συνθήκες που μας οδηγούν σε αυτές. Και σίγουρα το σύστημα δεν είναι κάτι τόσο αφηρημένο και τόσο έξω από μας. Αυτό καλό είναι πάντως να το συνειδητοποιήσουμε όλοι μας, όχι μόνο η Άντζι..

  8. Δεν έχω δει την ταινία. Μ’αρέσουν όμως οι δυο τελευταίες προτάσεις της Σελμ…..

  9. Στο σημείο αυτό δεν μπορώ παρά να αντιγράψω τους στίχους του κομματιού «Βig a little a bouncing b» των Crass (παλιό και πολύ αγαπημένο συγκρότημα):

    But no one ever changed the church by pulling down a steeple
    And you’ll never change the system by bombing number ten
    Systems just aren’t made of bricks they’re mostly made of people
    You may send them into hiding, but they’ll be back again

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.